E rave rahi feia faaroo, o te tiaturi ra e e nehenehe te hoê kerisetiano e ora i raro a'e i te hoê ana'iraa. Te roaraa o te mau matahiti, e rave rahi buka tei papa'ihia no ni'a i te Te mau ana'iraa o te u'i e te mau faainoraa i te pae rahi. I roto i teie mau buka, te parauhia ra e e nehenehe te hoê kerisetiano i fanau - faahou - hia e ora i raro a'e i te hoê ana'iraa. Te horo'a nei teie mau buka i te mau rave'a e te mau rave'a no te ite eaha te huru o te ana'iraa i ni'a i te oraraa o te hoê taata e nahea ia faaore i te ana'iraa, ia faaorahia taua taata ra i te ana'iraa. Ua matau - maitai - hia teie mau buka i rotopu i te feia faaroo. I te mea e e rave rahi feia faaroo o te tiaturi ra e e nehenehe ratou aore ra vetahi ê e ora i raro a'e i te hoê ana'iraa. E parau mau râ? E nehenehe anei te hoê kerisetiano e ora i raro a'e i te hoê ana'iraa aore râ aita? Ua haapii mai te Te mau ana'iraa o te u'i e Te mau faainoraa, te parauhia ra i nia i te mau Kerisetiano Ua faahiti-a'ena-hia te mau parau i roto i te mau blogposts na mua ' tu. E hi'opoa tatou i roto i teie tumu parau eaha te hoê ana'iraa e e nehenehe anei te hoê Kerisetiano fanau-faahou-hia e ora i raro a'e i te hoê ana'iraa.
Eaha te hoê ana'iraa?
Te mana'o nei te taata, mai te mea e, aita te mau mea o te oraraa e haere mai te au i te hinaaro o te taata, e aore râ, mai te mea i opuahia e aore râ, i mana'ohia, e aore râ, mai te peu e e farerei te taata i te patoiraa e aita ratou e manuïa ra, Te ora nei ratou i raro a'e i te hoê ana'iraa. Teie râ, mai te peu e e parau mau te reira, e rave rahi taata i roto i te Bible o te ora ïa i raro a'e i te hoê ana'iraa.
No te mea e rave rahi mau peropheta i roto i te Faufaa Tahito e te mau tamarii a te Atua (mau hamaniraa apî) i roto i te Faufaa Apî, te mau fifi, Vaiuru, e/aore râ, te hamani-ino-raa, e aita ratou i manuïa, e aita te mau mea o te oraraa i tupu mai ta ratou i mana'o e aore râ, mai ta ratou i hinaaro, ua haamaitai-noa-hia râ ratou, e tei pihai iho te Atua ia ratou.
No reira, Te mau mana'o tauturu no te, manuïaraa, e eita roa ' tu te tao'a o te ao nei e riro ei faaiteraa e te ora ra anei te hoê taata i mua i te Atua e te ora ra anei i roto i To ' na hinaaro, e tei pihai iho anei te Atua i te hoê taata aore ra aita.
No te mea e rave rahi taata i ni'a i te fenua nei, o tei manuïa, Manuïa, Ma'ohi, e te moni e te oaoa, te ora noa ra â râ i raro a'e i te hoê ana'iraa.
Eaha te hoê ana'iraa? Te ana'iraa, mai ta te Bible e faataa ra, no ǒ mai ïa i te Atua eiaha râ i te diabolo. Ua riro te ana'iraa ei haavaraa a te Atua, o tei tupu mai na roto i te faaroo ore i te Atua; hara.
No reira, ua faatupu te taata i te ino; te haavaraa a te Atua i ni'a ia'na iho na roto i ta'na iho mau ohipa, na roto i te faaroo ore i te Atua (hara). Na roto i te faaroo ore i te Atua, Ua faaatea - ê - hia te hoê taata i te Atua e aita oia i ora faahou i raro a'e i te parururaa a te Atua (A tai'o atoa: ‘Te hopoi mai nei te mau taata iino i ni'a ia ratou iho‘).
Te tahi atu mau ana'iraa (te hoê pure aore ra te hoê aniraa ia tupu te ati aore ra te pepe i nia i te hoê taata*) o te faataahia ra ei imprecation aore ra ei tohu, aita te reira no ǒ mai i te Bible, no roto mai râ i te mau haapaoraa tahutahu e te mau haapaoraa etene.
Te tiaturi nei te taata i te mau ohipa tahutahu e te mau haapaoraa etene Te mau ana'iraa o te u'i e e nehenehe te taata e ora i raro a'e i te hoê ana'iraa. E ere i te tu'ena te tumu parau., te faaohipa nei ratou i te mau parau e te mau ravea mau (mau tao'a) e/aore râ, te mau peu no te faaino i te mau taata e/aore râ, no te ofati i te mau faainoraa.
Feta'i te mau haapiiraa atoa no ni'a i te mau ana'iraa, o te haapiihia ra i te feia faaroo, no roto mai ïa i te mau haapaoraa tahutahu e te mau haapaoraa etene eiaha râ i te Bible (A tai'o atoa: ‘Te ekalesia‘ e ‘Te mau tamarii apî i roto i te ekalesia?‘).
Te ana'iraa i ni'a i te taata
Mai te taime a faaroo ore ai o Adamu e o Eva i te mau parau a te Atua, a tiaturi e a haapao ai raua i te mau parau a te ophi, ua topa ratou i to ratou ti'araa e ua atea ê ratou i te Atua, Ua faaino te Atua i te ophi, mā'ohi, e te fenua (a.o.. i 3:13-19, i 5:29).
Ua faainohia te fenua e ua faatupu te reira i te mau tataramoa e te mau tumu raau. I roto i te huru natura ra, ua faahiti te reira i te mau ati, i te pae varua râ, te faataa ra te reira i te mau tamarii a te diabolo; te feia hara o ta te fenua e fanau eiaha râ i te mau tamarii a te Atua; parau tumu.
Ua iritihia mai te taata mai roto mai i te repo o te repo e ua ho'i faahou mai i nia i te repo.
Te mau taata atoa, o vai te fanauhia mai roto mai i te huaai o te taata i topa, E fanauhia oia ei taata hara e e ora oia i raro a'e i te ana'iraa, i raro a'e i te mana o te basileia o te pouri, e e ora oia i roto i te faatîtîraa a te hara e te pohe.
Ua ma'iti te Atua i To'na nunaa e ua haamaitai i To'na nunaa
Ua ora te mau nunaa atoa i nia i te fenua nei i raro a'e i te ana'iraa. I rotopu i taua mau nunaa atoa ra, Ua ma'iti te Atua i te hoê nunaa, ta'na i faataa ê i te tahi atu mau nunaa atoa e ta'na e haamo'a. No reira, ua ma'iti te Atua ia Aberahama, i muri iho ia Isaaka e ia Iakoba (Iseraela).
Ua faaite te Atua i To'na hinaaro i To'na nunaa Iseraela, na roto i te horo'araa ia ratou i te ture. Mai te mea e, ua haapa'o noa te nunaa i te Atua e ua haapa'o i te ture e te mau faaueraa atoa, fa'a'ōhipa, Fa'a'itira'a, e te mau ti'a, ua haamaitaihia ratou, tera râ, mai te peu e e faaoti ratou e faaroo ore i te Atua e aita faahou e haapao ra i te mau faaueraa, fa'a'ōhipa, Fa'a'itira'a, e te mau ti'a, ua faainohia ratou e ua faatupu i te haavaraa a te Atua i nia ia ratou iho e i te tahi mau taime i nia i te amuiraa taatoa (A tai'o atoa: ‘Eaha te auraa o te afaa o Achor?‘ e ‘Eaha ta te Parau e parau ra no nia i te hara i roto i te ekalesia?‘).
Mai te mea e, te nunaa here te Atua, mǎta'u i te Atua e ua faaroo i te Atua, e ua haapa'o noa i te Atua e i Ta'na mau parau, Aita e mea e mata'u ai te taata, no te mea tei pihai iho te Atua i To'na nunaa, e ua ora To'na nunaa i raro a'e i te parururaa a te Atua.
E orometua haapii te ture e ua faanahohia no te taata tino; to te topa-piti, i reira te huru hara e faatere ai e e tapea ' i i te nunaa e tae roa ' tu i te taeraa mai te fafauraa a te Atua, te te taeraa mai o te Mesia (Galatia 3:24-25).
Ua haamata te ana'iraa i ni'a i te hoê tumu raau e ua hope i ni'a i te hoê tumu raau
Ua faaora te Mesia ia tatou i te haamauraa o te ture, ua hamani oia i te hoê faanahoraa no tatou: no te mea, O te mau mea atoa ta te mau tao'a i ni'a i te hoê tumu raau: Ia tae mai te haamaitairaa a Aberahama i ni'a i te mau Etene na roto ia Iesu Mesia; ia farii tatou i te fafauraa o te Varua na roto i te faaroo (Galatia 3:13-14)
Ua amu o Adamu i te hoê hua o te tumu raau no te maitai e te ino no te patoi i te faaueraa a te Atua, ua faainohia te taatoaraa o te huitaata e ua ora i raro a'e i te faainoraa na roto i te faaroo ore a Adamu, faataa-ê-hia i te Atua.
Teie râ, ua opua te Atua e faaora i te taata i te ana'iraa e te mana o te hara e te pohe, e ia tahoê faahou i te taata i te Atua, ia amui faahou te varua o te taata i te Atua.
E te hoê o ratou, ua i'oa o Kaiapha, ei tahu'a rahi i taua matahiti ra, ua parau atu oia ia ratou, Aita roa'tu outou i ite i te hoê mea, Eiaha atoa e mana'o e e mea maitai te reira no tatou, ia pohe te hoê Taata no te nunaa, e ia ore te nunaa taatoa ia pohe (John 11:49-50)
E mea na reira ïa, te Huaai i fafauhia; Iesu Mesia, ua haere mai te Tamaiti a te Atua ora i ni'a i te fenua nei no te faaora i te huitaata nei i te ana'iraa na roto i te raveraa i te ana'iraa o te huitaata taatoa i ni'a ia'na, no te tahoê i te taata i te Atua e no te faaho'i faahou mai i te taairaa i rotopu i te taata e te Atua (A tai'o atoa: ‘Te hau, Ua faaho'i faahou mai Iesu i rotopu i te taata i pohe e te Atua‘ e ‘Ua faaho'i faahou mai Iesu i te ti'araa o te taata hi'a‘).
Na roto i te haapa'oraa ia Iesu Mesia, Ua parari te ana'iraa
No reira, mai te hara o te hoê haavaraa, ua haere mai te mau tane atoa i te hoê putuputuraa; mai te reira atoa, ua tae mai te ô tamoni ore i ni'a i te mau taata atoa no te parau-ti'a o te ora na roto i te parau-ti'a a te hoê taata. Mai ta te hoê taata i ore i ite, e rave rahi o tei faariro i te feia hara, e rave rahi atoa ïa o te parau-ti'a na roto i te haapa'oraa o te hoê. Hau atu â, ua tuuhia te ture, e nehenehe te hape e hi'ohia e te hape. I te tahi a'e pae, Ua rave-na'ena'ia roa a'e: Ua mana'o te reira i te pohe, E nehenehe atoa te reira e haamaitai i te faatereraa hau i roto i te oraraa mure ore e te Fatu, to tatou Fatu (Roma 5:18-21)
Na roto i te faaroo ore (hara) o Adamu matamua (tāne), Ua topa te ana'iraa i ni'a i te huitaata taatoa, e ua atea ê te taata i te Atua. Teie râ, na roto i te haapaoraa a Adamu hopea (Iesu Mesia) Ua parari te ana'iraa, e ua tahoêhia te taata e te Atua (A tai'o atoa: ‘Te faaroo ore i te Atua‘ e ‘Te haapa'oraa i te Atua‘)..
Ua rave Iesu i te ana'iraa o te huitaata nei i ni'a ia'na iho na roto i te riroraa ei ana'iraa i ni'a i te satauro, e ua horo'a'tu Oia i te mau taata atoa i te rave'a ia faaorahia ratou i te ana'iraa e eiaha faahou e ora i raro a'e i te ana'iraa na roto i te faaroo ia Iesu Mesia e na roto i te ti'araa ia Hem, na roto i te arai.
Eita te taata apî e ora i raro a'e i te ana'iraa e te haavaraa a te Atua
No reira, aita e mana'o no ni'a ia ratou o te vai ra i roto ia Iesu Mesia, Te taata o te ore e haere i muri a'e i te tino, i muri noa'e râ i te Varua. No te ture o te Varua o te oraraa i roto ia Iesu Mesia, ua faaora vau ia'u i te ture o te hara e te pohe (Roma 8:1-2)
Te mau taata atoa, o te ti'aturi ia Iesu Mesia e na roto i te faaroo Ia'na, e riro mai ïa ei mea hamani apî; te hoê taata apî, ua tahoêhia oia e te Atua.
Ua farii te taata apî i te natura o te Atua e aita oia e ora ra i raro a'e i te ana'iraa a te mana o te hara e te pohe no te orureraa hau i te Atua. Tera râ, ua faaorahia te taata apî i te ana'iraa e ua ora i muri a'e i te Varua i roto i te parau-ti'a ma te haapa'o i te Parau ia au i te Atua.
Ua faaorehia te mau mea atoa o te oraraa tahito, na roto i te satauroraa o te tino e tei raro a'e i te toto o te Mesia, e tae noa'tu i te ana'iraa tei tupu mai na roto i te hara matamua, o te faatere nei i te tino e te tahi atu mau ana'iraa, ta te taata i faatupu i ni'a ia'na iho i roto i to'na oraraa tahito ia (Sā)no te basileia o te pouri oia. Ua faaore te Mesia i te mau ana'iraa atoa, e aita hoê a'e ana'iraa e faatere faahou ra i roto i te oraraa o te taata apî.
E nehenehe anei te hoê kerisetiano fanau-faahou-hia e ora i raro a'e i te hoê ana'iraa?
Aita, te hoê kerisetiano fanau-faahou-hia, o tei riro mai ei mea hamanihia apî e te haere nei ma te haapa'o i te Parau i muri a'e i to te Varua e ore e nehenehe e ora i raro a'e i te hoê ana'iraa, Eita e ti'a. Mai te tino, i reira te ana'iraa e ohipa ai e e faatere ai, ua faasataurohia ïa na roto i te tapa'oraa i roto i te Mesia e ua tanumia i roto i te bapetizoraa i te pape e aita oia e ora faahou ra.
Ia farii ana'e outou Te mau nota mai to outou oraraa tahito ei taata hara e ua fanau-faahou-hia i roto i te Mesia, i muri iho ua faaora Iesu ia outou i te ana'iraa, na roto i te riroraa ei ana'iraa no outou i ni'a i te satauro.
Mai te mea e, e here outou ia Iesu Mesia e te Atua te Metua e e rave outou i ta'na e parau ra, eita ïa e nehenehe e ora i raro a'e i te hoê ana'iraa. No te mea ua haamaitaihia outou e te Atua.
Te mau faainoraa atoa e aore râ, te mau parau tohu atoa, eita te parauhia no roto mai i te basileia o te pouri e nehenehe e tapea ia outou ei kerisetiano fanau-faahou-hia, no te Basileia o te Atua, no te mea ua haamaitaihia outou i roto i te Mesia (A tai'o atoa: ‘E nehenehe anei te hoê kerisetiano e faainohia?‘ e ‘A rave i te mau mea?‘).
E tamaiti outou na te Atua (e tano te reira no te tane e te vahine) e te parau, E haere outou mai te tamaiti a te Atua i roto i te parau-ti'a i roto i te Te mauhaa tama'i a te Atua. No reira, ua paruruhia outou, e aita hoê a'e mauhaa tama'i e hamanihia no te pato'i ia outou e manuïa i roto i to outou oraraa, e aita hoê a'e ana'iraa, E nehenehe te mau faainoraa e aore râ, te mau parau tohu e tape'a ia outou e/aore râ, e faaino ia outou.
Teie râ, no nia i te reira, o vai e eaha ta outou e ti'aturi nei. Mai te taime a paraparau ai outou, tā'uru, e ia ora ia au i ta outou e tiaturi ra. Te ti'aturi ra anei oe i te Atua e i Ta'na Parau? Te tiaturi ra anei oe i te mau taata e te mau parau a te taata?
‘A riro ei tote no te ete fenua’
*Buka papa'i parau Webster-Merriam
