I enei ra, he mea tino noa ki te toro atu ki te tohunga hinengaro. He maha nga tangata e noho ana me te mamae hinengaro, roanga kē, pukuriri, māharahara, wehi, me te pouri, te wheako raruraru whanonga ranei, raruraru marena, nga mahi akiaki, raruraru aronganui, pouri, raruraru inu, raruraru tarukino, mate kai, hau, etc., ka toro atu ki te kaimätai hinengaro, kaiwhakaora hinengaro, tohunga hinengaro ranei, ki te whakaoti i o raatau raruraru. Kare noa te hunga whakaponokore e toro atu ki nga tohunga hinengaro, ki nga tohunga hinengaro ranei, engari he maha nga Karaitiana, haere ki te kaimätai hinengaro, kaimätai hinengaro Karaitiana hoki. Engari me pehea te Karaitiana, o tei faaorahia e tei faaorahia e Iesu Mesia e tei fanau-faahou-hia, rapu awhina i roto i te ao me te whakawhirinaki ki nga tikanga tangata hei whakaoti i o raatau raruraru? Me pehea e haere ai te Karaitiana ki te tohunga hinengaro Karaitiana? Kei te noho te hinengaro Karaitiana? Ki te pera, he aha te hinengaro Karaitiana? He aha te rereketanga o te hinengaro me te hinengaro Karaitiana? Engari he aha te mea nui ake, he aha ta te Paipera e korero ana mo te hinengaro?
He aha te hinengaro Karaitiana?
He maha nga Karaitiana, ka toro atu ki tetahi tohunga hinengaro Karaitiana. Engari he mea penei he tohunga hinengaro Karaitiana? Kei te noho te hinengaro Karaitiana? No te mea kare au e tatau i tetai apinga no runga i te manako i roto i te Pipiria. He aha te rereketanga o te kaimätai hinengaro Karaitiana me te kaimätai hinengaro o te ao? He rite tonu nga rangahau putaiao i mahia e raua, a, kotahi ano te matauranga putaiao. Ka mahi i raro i te kaupapa kotahi me te taitara tohu. Na, he aha te rereketanga o te kaimätai hinengaro, ko wai e mahi ana i te hinengaro me te tohunga hinengaro Karaitiana, e mahi ana i te hinengaro Karaitiana?
Kei te mohio pea koe, Ka hoki tonu ahau ki te takenga mai; te turanga. Kua mahia e ahau tenei, me nga rangitaki o mua, i tuhia e au tākuta, hauora ōkiko, a mate-a-ira. a Nga mahi a te Rawhiti
Na reira kia titiro tatou ki te takenga mai o te hinengaro. He aha te hinengaro? No hea te takenga mai o te hinengaro? Ko te hinengaro i whakaaweahia e te whakaaro nui me te matauranga o te Atua me te hangai ki runga i te Paipera; Te Kupu a te Atua? He mea whakahihiri ranei te hinengaro i runga i te matauranga tangata, te whakaaro nui me te titiro? He aha nga korero a te Kupu me nga korero a nga kaimätai hinengaro?
He aha te hinengaro?
Neke atu i te kotahi rau tau ki muri, ka huri te whakaaro o te tangata ki a ia ano. Ka kiia e matou ko te hinengaro hinengaro. Ko te Hinengaro te pūtaiao o te whanonga me te hinengaro. Ko te whanonga e pa ana ki nga mahi ka kitea e te tangata (kararehe ranei), me te hinengaro e pa ana ki nga whakaaro o te tangata, maumahara, rongo, whakaaro, moe, kaupapa, kare-a-roto, me etahi atu wheako kaupapa.
Hinengaro, hei pūtaiao, ka ngana ki te whakautu i nga paatai ma te kohinga nahanaha me te tātari arorau o nga raraunga ka taea te kite.
Ko nga raraunga i roto i te hinengaro kei runga tonu i nga tirohanga o te whanonga. Na te mea ko te whanonga o te tangata ka kitea, ka ine, karekau te hinengaro. Ka whakamahia e nga kaimätai hinengaro enei raraunga ki te whakatau whakaaro mo te hinengaro.
He aha te hitori o te hinengaro?
Ko te hinengaro o naianei i ahu mai i nga tikanga whakaaro Kariki tawhito. He nui te awe o etahi philosopho ki te whakaaro o te Tai Hauauru me te hinengaro hou. Kia titiro tatou ki enei philosopho katoa, te hunga pangarau, kaimātai tinana, etc. i whai mana nui, a ko ratou nga kaihanga o to tatou hinengaro hou:
Ko te tohunga Kariki tawhito o mua-socratic, ka kiia hoki ko te matua o te matauranga: Thales of Miretus (624-546 BC). Ua ora teie philosopho hou Iesu, te Tama a te Atua, i haere mai ki runga ki tenei whenua. I whakawhanakehia e ia te whakapae a Thales 'Te ahua o te matū', i etahi atu kupu ranei: te korero putaiao mo te oranga o te ao. I kii ia 'he wai nga mea katoa'.
Socrates (469-399 BC), he philosopho Kariki, ko wai i whakapaea mo te mahi kino (karakiakore). Ko ia te kaiako o Plato. I awangawanga ia mo nga mahi a te tangata, me te morare. I mamae a Socrates i te pohewa me te rongo i nga reo, i karangatia e ia: ana rewera.
Plato (437-347 BC) he nui te awe o te whakaaro o te hauauru. He tohunga whakaaro, he tohunga pangarau a Plato. He akonga ia na Socrates me te tuhi i etahi atu, ‘Ko te Tohu o te Ana’ me te ‘Kaiaratai’. I roto i te 'The Allegory of the Cave' no tana mahi 'The Republic', ua faaau oia i te mau faahopearaa o te haapiiraa e te ereraa i te reira i roto i to tatou huru. He kupu whakatairite e tautohetohe ana a Socrates ki te tuakana o Plato a Glaucon, ko te ao e kore e kitea te mea tino marama, ko te ao kitea te mea iti rawa te mohio, me te tino pouri. I roto i te 'Kaiata, i whakamahia e ia he kupu whakarite hariata hei whakamarama i tana tirohanga mo te wairua tangata. Ko Plato te kaiwhakaara o te whakaaro tangata. I whakanuia e ia te hiranga o te hinengaro i runga ake i te oranga tinana. I awehia a Plato e te Orphism.
Aristotle (384-322BC) He akonga ia na Plato, a, i whai waahi ano ia ki nga whakaaro o te Tai Hauauru. I tuhia e ia etahi atu, 'te anima', "Nga Tikanga Iti" ('Ko te Sensu' me 'te Demoria'). I roto i ‘te motu animalium’ ka korerohia nga momo kaupapa hinengaro. I whakaarohia e Aristotle te ao maori he mea pono. No reira i ahu mai nga whakaaro waitara i tenei ao.
Rudolf Göckel (1547-1628) he tohunga philosopho Tiamana. I titohia e ia te kupu 'psychology' me te whai waahi ano ki te kaupapa ontology. I haere tonu ia ki nga whakaakoranga a Aristotle.
“Na ka whakaaro ahau ko ahau”
Rene Descartes (1596-1650) he tohunga pangarau French, tohunga tinana, me te tohunga whakaaro, a ka kiia ko te matua o nga whakaaro o enei ra. Ko tana korero tino rongonui ko 'cogito ergo sum' (whakaaro ahau, koia ahau). I runga i tenei korero ka mau ia i te tuunga ruarua: i wehea e ia te wairua (te hinengaro) mai i te tinana. I kii ia he miihini te mahi a te tinana, me te mea he taonga toona. Ko te hinengaro kaore, me te kore e whai i nga ture o te taiao. Ka taunekeneke te hinengaro ki te tinana, ka taea e ia te whakahaere i te tinana, engari ka taea hoki e te tinana te whakaawe i te hinengaro rerekee. Ko tana aro nui ki te tinana i whakatuwheratia te tatau mo te hinengaro. I roto 1619, I kati a Descartes i a ia i roto i tetahi ruma me te oumu, ki te mawhiti i te makariri, i roto i taua ruma e toru nga haerenga a te wairua, nana i homai he whakaaro hou ki a ia. I whakahē a Descartes i te hāhi.
Tamati Hobbes (1588-1679) i tuhia te pukapuka 'Rewiatana'. Ua papai oia no nia i te nounou tao‘a. Ki tana titiro, Ko nga whanonga katoa o te tangata ka taea te maarama ki nga tikanga o te tinana i roto i te tinana, otirā i roto i te roro. I kii a Thomas Hobbes ko nga matauranga katoa me nga whakaaro o te tangata i ahu mai i nga wheako mohio (kite, rongo, rongo etc)
I.M. Sekhonov (1863-1935) he kaimātai tinana a Ruhia, nana i hanga te 'reflexology' (ka puta nga whanonga tangata katoa na roto i nga tikanga whakaata, tae noa ki nga mahi 'tuo noa' he tino whakaata uaua, ko nga wahi teitei o te roro (whakaaro, etc.) kei te whai wāhi). Ko ia te kaiwhakaara o te kaupapa hinengaro whaiaroaro.
Ivan Pavlov (1849-1936) he kaimātai tinana a Ruhia. Ko tana mahi mo nga whakaata i whai waahi nui ki te whanaketanga, i Amerika Te Tai Tokerau, o te kura whakaaro i roto i te hinengaro, ka kiia ko te whanonga.
John Müller (1801-1858) he Tiamana, ka puta te whakaaro ka puta nga ahuatanga rereke o te wheako tairongo na te mea ka whakahihiri nga uaua o nga whekau tairongo rereke i nga wahanga rereke o te roro..
Te Wiwi Pierre Flourens (1794-1867 ) i whakamatauria ki nga kararehe, e whakaatu ana ko te kino ki nga wahanga rereke o te roro ka puta nga momo ngoikoretanga o te kaha o te kararehe ki te neke.
“He pai ke atu ahau ki te makimaki kua hurihia, i te tama a Arama”
Paora Broca (1824-1880) whakaputaina i roto i 1861 taunakitanga haumanu, Ko taua iwi, i pakaru i tetahi wahanga motuhake o te tuakoi maui o te roro, ngaro to ratou kaha ki te korero, engari kaore i ngaro etahi atu kaha hinengaro. I mīharo ia ki te ariā kukuwhatanga me tana kii he pai ake ia kia noho makimaki kua huri, i te tama a Arama.
Ko enei kitenga katoa, mo nga hononga i waenganui i te hinengaro me te roro, i whai wāhi ki te whakatakoto i te tūāpapa mō te hinengaro pūtaiao. Na te mea i whai kiko te whakaaro mo te kaupapa rauemi mo nga tukanga hinengaro
Te reo Ingarihi Charles Darwin (1809-1882), he tangata maori, whakaputaina 'Te takenga mai o nga momo'. Ko tana whakaaro taketake kua tae mai nga mea ora ki te ahua o naianei na roto i te roanga o te kukuwhatanga. Ka whakamāramahia e ia te hātepe e huri ai te whakapapa i roto i te taupori o te rauropi i roto i nga whakatipuranga, nā te rerekētanga ira, whakatipuranga, me te kowhiringa taiao.
Ahakoa ko etahi atu o nga kai-aroaroaro e aro ana ki te ahua o nga uaua o te whanonga, I arotahi a Darwin ki nga mahi o te whanonga; te huarahi e awhina ai te whanonga takitahi i te tangata ki te ora me te whakaputa uri. I tuhia e ia i roto i tana pukapuka mo nga tipu me nga kararehe anake, engari i roto i nga tuhinga o muri mai, i whakamahia ano e ia enei kitenga ki te tangata. Ua tairihia Darwin i te pae faaroo, ua haamata râ oia i te feaa i to ’na faaroo e ua huri i muri i te faaroo.
Te hinengaro hinengaro
Te Tiamana Wilhelm Wundt (1821-1920) ka kiia ko te kaiwhakaara o te hinengaro pūtaiao. Ko nga tangata o mua i whai waahi ano ki te hinengaro putaiao, engari i tuhia e Wundt te pukapuka tuatahi o te hinengaro, i tautuhia te ako hei putaiao, me te arotake i nga rangahau hinengaro i mahia. Mai 1879 I whakatuwherahia e Wundt nga taiwhanga whare wananga tuatahi mo te hinengaro i Leipzig. Na te mea i whakaae mana tenei whare wananga i te hinengaro hei putaiao hou, ka mohiohia te hinengaro hei putaiao motuhake. I whakatakotoria ano e Wundt te turanga mo te hinengaro hinengaro.
Edward Titchener (1867-1927) i puta hei tohunga hinengaro i te Whare Wananga o Leipzig. I whakawhanakehia e ia te tirotiro; titiro mai i roto ki te tirotiro i nga wheako mohio o tetahi
Wiremu Hemi (1842-1910) he tangata philosopho me te kaimätai hinengaro ko ia te kaiwhakaara o te mahi. I whakanuia e ia te kaupapa me nga mahi a te hinengaro. Ko te nuinga o James i awe e Darwin, nana nei i whakaatu ka mohio te whanonga i runga i ona kaupapa me te kore e tātari i nga tikanga tuatahi, e puta ai. I whakawhanakehia ano e ia te ariā o 'whaiaro'. I mate a James i nga neuroses me te pouri. I whakamomori ano ia. He tangata whai whakaaro ia, engari i te taha wairua me te maha o nga wa i toro atu ai ki tetahi kaitakawaenga me te whai waahi ki nga tuumana.
Ko te kaimätai hinengaro Tiamana Max Wertheimer (1880-1943) whakaputaina he tuhinga i roto i 1912 i runga i te awenga whakaaro i tapaina e ia ko te 'phi phenomenon'. Me etahi atu tohunga hinengaro, i whakaturia e ia he kura i kiia ko 'gestalt psychology' (ahua whakaritea, ahua katoa ranei). Ko te kaupapa o tenei kura hou, me whakamarama te hinengaro i runga i nga tikanga o te katoa, a ehara i nga waahanga tuatahi (hei tauira ko te waiata ehara i te huinga o nga tuhi waiata takitahi). Na te WWII, i haere nga kaihanga o tenei kura ki Amerika ki te Raki me te whakatu i nga taiwhanga rangahau ki etahi kaareti me nga whare wananga. Ka uru te hinengaro Gestalt ki te maha o nga momo mahi hinengaro.
Whanonga, tikanga a hinengaro whaiaroaro
Ko nga tirohanga hinengaro e toru, i whakamahia nga kararehe me te whakamatau i nga kararehe whanonga, tikanga, a hinengaro whaiaroaro.
John B Watson (1878-1958) i whakamahia hoki nga kararehe mo nga rangahau, a ko ia tetahi o nga tohunga hinengaro tino whai mana o tera wa. I whakamatauria e ia te kiore, makimaki, heihei, kuri, ngeru, me te ika. I haere mai ia me te tirohanga hou i roto i te hinengaro, i kiia e ia ko te whanonga.
B.F. Kirikiri(1904-1990) ko ia tetahi o te maha o te hunga whanonga. Mai 1938, i whakaputaina e ia he pukapuka, i kiia ko 'te whanonga o nga rauropi'. I whakaae a Skinner ki te 4 Ko nga whakaakoranga mo te whanonga a Watson engari he rereke ki tana whakaaro ka taea te mohio ko nga whanonga katoa he whakaata. Ko te aro nui a Skinner ki nga hua whakatenatena o ana whakautu.
I roto i 1930, i tino paingia te whanonga whanonga i te United States, i Europa ka ara ake tetahi kaupapa, huaina te pūtaiao o te ethology; te ako o te whanonga kararehe i roto i te taiao.
Huri noa 1960, nga whakaakoranga e rua; te whanonga me te ethology, i honoa i roto i te hinengaro.
Karl Lashley (1890-1958) i puta mai i te Whare Wananga o Johns Hopkins, a he tauira no Watson. No tetahi o nga tohunga hinengaro, ko wai kaore i aro ki te punaha nerve. Ko Lashley tetahi o nga pionia, o te mea e kiia nei e matou ko te hinengaro whaiaroaro; te ngana ki te mohio ki nga tikanga ahuwhenua, i roto i te roro me etahi atu wahi, e whakarite ana, e whakahaere ana i te whanonga.
Hinengaro haumanu
Sigmund Freud (1856-1939) He tohunga neurologist Austrian, a ko ia tetahi o nga pionia o te hinengaro haumanu, me awhina nga tangata ki te whakakore i o raatau raruraru. I whakamahia e Freud te ariā kukuwhatanga a Charles Darwin, a, i awehia e Eduard von Hartmann te 'philosophy of the unconsciousness' a Eduard von Hartmann. I roto 1868, I timata a Freud ki te tono rotu i roto i tana mahi takitahi. I ako ia i te rotu i Charcot. I urutau a Freud i te huarahi a Joseph Breuer, ki te whakamahi i te rotu hei whakahoki mai i nga tangata ki to ratau tamarikitanga, ki te wa ranei i pa ai tetahi raru. I roto 1893, I timata a Freud ki te whakamahi cocaine, i te taha o tana mate nicotine.
Mai 1896 I whakawhanakehia e Freud te hinengaro hinengaro, engari ko te mate, Kaore i taea e Freud te awhina i tana manawanui 100% pai, no reira me whakatika e Freud tenei mahi hinengaro.
Mai 1895 I whakamamaetia a Freud i roto i tona hinengaro (tona whakaaro) i puta ai nga tohu o te somatic. I mate a Freud i nga raruraru o te manawataki ngakau, moemoea raruraru, me te pouri. I mate a Freud i te pakaru o te hinengaro, i puta ai, e ai ki a Freud, na te matenga o tona papa i roto 1896.
Mai 1897 I tuhituhi atu a Freud ki a Fliess mo te take o te hiiteri i roto i nga tamariki. E ai ki a Freud, ko tona papa te haepapa mo te tangi a tona tuakana, me etahi tuahine, a ko ia ano pea (He rite tenei ki te ahua o Arama i tana whakahenga ia Eva, e ua faahapa Eva i te ophi).
Mai 1923 I kitea e Freud a Leukoplakia, na te kaha o tana mahi kai paipa, na te mate pukupuku waha.
I te marama o Hepetema 1939 I whakamomori a Freud, mā te whakamahi i te horopeta nui o te morphine, i whakahaerehia e Max Schur, tona hoa, me te taote.
Hinengaro tangata
I muri i a Freud, i hangaia e etahi atu kaimätai hinengaro haumanu etahi atu ariä, hei tauira, hinengaro tangata.
I nga tau 1960, kaimätai hinengaro tangata, Carl Rogers (1902-1987) a Aperahama Maslow (1908-1970) ko nga mea tino rongonui. Ko nga tangata i haere mai mo te rongoa tangata he ahua kino te ahua o te tangata. Ma te whakamahi i te rongoa tangata, i ngana ratou ki te awhina i nga tangata kia whai ahua pai. Ko te rangahau hinengaro me te hinengaro tangata i whai paanga nui ki te whakamaarama hinengaro.
I muri mai ka tae mai te hinengaro ahurea me te hinengaro hapori. Ko te hinengaro ahurea i tino whakanuia te whakawhirinakitanga o te hinengaro o te tangata ki te ahurea e whanake ai te tangata.
Wilhelm Wundt ko tetahi o nga tuatahi, nana i tohe mo te hinengaro ahurea, pera ano i a ia ano i whakatu te hinengaro whakamatautau.
Ko te hinengaro hapori e whakanui ana i konei me inaianei. Ka whakaaehia me nga mea penei i te rite, te haapa'o, nga hua o nga tumanako a etahi atu, me te huarahi e whakatakoto whakaaro ai tetahi mo etahi atu tangata me nga waiaro e pa ana ki nga kaupapa hapori.
Hinengaro hapori
Kurt Lewin (1890-1947) ko ia tetahi o nga pionia o te hinengaro hapori.
Ko te hurihanga hinengaro i puta mai i 1960-1970. Ko te hinengaro hinengaro i whakakapi i nga whanonga, hei kura matua o te hinengaro, i roto i te hinengaro o Te Tai Tokerau-Amerika. Ko te mohiotanga e pa ana ki te matauranga me te hinengaro hinengaro ka taea te korero ko te ako mo te kaha o te tangata ki te tiki, whakarite, mahara, me te whakamahi matauranga ki te ako i o raatau whanonga.
I whakawhanakehia e nga tohunga hinengaro hinengaro nga tauira (ariā ranei) mo nga tukanga hinengaro e takawaenga ana i te whanonga.
Karaka Hull (1882-1952) me Edward Tolman (1886-1959) i kiia ratou he hunga whanonga engari he tohunga hinengaro hinengaro.
Ko te tohunga hinengaro whanaketanga Swiss me te tohunga whakaaro Jean Piaget (1896-1980) i mohiotia mo ana rangahau epistemological me nga tamariki. I ako ia i nga whakaaro o nga tamariki, mā te mātaki i ngā hē i mahia e ngā tamariki, i a ratou e whakaoti rapanga, me te patai ki a ratou ki o ratou tohenga i muri i a ratou whakautu.
Noama Chomsky (whanau 1928) he tohunga reo, tohunga whakaaro, kaiputaiao hinengaro, me te tohunga arorau. I tuhia e ia te pukapuka 'Syntactic structures'. Ko tenei pukapuka ehara i te mea he nui te paanga ki te reo engari ki te hinengaro ano hoki.
He maha atu nga kaimätai hinengaro, kaipūtaiao, He tohunga, kaimātai tinana, etc. nana i whai waahi ki te hinengaro hou, a ka tino mohio ahau kaore au i whakahua i nga waahanga katoa i whai waahi nui ki te whanaketanga o te hinengaro. Engari ki taku whakaaro ka nui ake enei korero mo tenei blogpost.
Ko nga mea kaore koe i mohio mo nga kaihanga
o te hinengaro hou me o raatau hauora hinengaro
- Rene Descartes i whiwhi i nga whakaaro o te wairua, mā te whakakitenga, i a ia e mau ana i roto i te ruma. I huaina e ia ko te whakaaro hou (i hanga e ia te hangahanga wetewete me te whakamahi tikanga pangarau ki te rapunga whakaaro)
- Wiremu Hemi i pangia e te neurosis, me te pouri me te whakamomori
- Sigmund Freud I timata ia ki te whakamahi cocaine i a ia 37. Mai i te tau o 39, i whakamamaetia ia i roto i tona hinengaro, ka pa ki te mate somatic. I mate a Freud i te pouri, a, ka mate i te raru. I te tau o 83, I whakamomori a Freud i te nui o te horopeta o te morphine (na tona hoa me tana takuta tera e whakahaere).
Ko enei i whakatu i te hinengaro, whakapono ki a Ihu Karaiti?
- Plato (437-347 BC) i awehia e Orphism (he huinga whakapono me nga tikanga whakapono i ahu mai i te Kariki tawhito me te ao Kariki, me nga Thracians hoki, e pa ana ki nga tuhinga i tohuhia ki te kaitoi pakiwaitara a Orpheus, i heke ki te reinga, a hoki ana)
- Rudolf Göckel he tohunga makutu, he tohunga makutu
- Tamati Hobbes e taata tiaturi ore i te Atua e e taata imi materia e te patoi ra i te mau haapiiraa a te ekalesia. Ko tona papa he kaikorero tautohetohe, o tei ore i faaohipa i ta ’na i poro. Ka whakakeke ia i tetahi atu minita ka oma, i mahue iho i a ia ana tama tokotoru me tona tuakana.
- Ivan Pavlov he tama na te tohunga. I timata a Ivan Pavlov i tetahi rangahau whakapono engari i whakawhitia ki te rangahau ahupūngao me te pangarau. I kii ia he whakaponokore a ia, ka ngaro tona whakapono i te wa o tana ako whakapono. I kiia e ia te whakapono he wawata, hei utu mo te pono.
- I miharo a Paul Broca ki te ariā kukuwhatanga. Mea au a‘e na ’na ia riro ei makimaki i te tamaiti a Adamu. He maha nga wa ka whakahee te hahi i ona whakaaro, no reira he maha ana ngangare ki te hahi; Nga Whakapono.
- I whiriwhiri a Ivan Pavlov ki te whakatapu i tona oranga ki te pūtaiao, hei utu mo te karakia. Na tera, e ere noa oia i te patoi i te hoê haapiiraa, engari i whakakahore ia ki te Atua.
- I hiahia a Johannes Mueller ki te mahi tohunga, engari ko tana aroha ki te ao maori, rawa mo te rongoa, i kaha ake, ka mutu ka toa.
- I whakatipuhia a Charles Darwin ki te whakapono. Ahakoa i ako ia hei pirihi Mihinare, he tangata whakaaro noa ia. Ua haamata oia i te feaa i to ’na faaroo e ua fariu ê i to ’na tua i te faaroo. Ua huna oia i te Atua, na roto i tana ariā kukuwhatanga.
- Ko Wilhelm Wundt te tama a te tangata whakaute a Luther engari i whakakahore i te whakapono o te Karaitiana. Ua hi‘o o Wundt i te Atua mai te hoê huru puai paieti, aita râ oia i tiaturi i te pohe-ore-raa o te taata. He kaitaunaki ia mo te ariā kukuwhatanga.
- He tama a Wiremu James na tetahi tohunga, engari kaore matou e kite i te nuinga o tenei i roto i tona oranga. He tangata whai whakaaro ia, engari ki te taha wairua. He maha nga wa i haere ia ki te kaitakawaenga, i uru ai ia ki nga mahi tuumotu.
- He whaea whakapono to John B Watson, i tumanako ka riro tana tama hei kaikauwhau. Ua paari oia i roto i te haapiiraa Kerisetiano, a na tona whakatipuranga, ua haamata oia i te inoino i te mau huru haapaoraa atoa e ua riro mai ei taata tiaturi ore i te Atua.
- B.F. He tangata whakaponokore a Skinner
- He tangata whakaponokore a Sigmund Freud. I kiia e ia ko te whakapono ki te Atua nga neuroses me te whakaaro ko te Atua he pohehe.
- I whakatipuhia a Carl Rogers ki te taha karakia, ua haamata râ oia i te feaa i to ’na faaroo i to ’na vairaa 20 nga tau, me te whakamutu i tana ako whakapono. I noho a Rogers hei tangata whakaponokore, a, he maha nga wa i toro atu ai a Rogers ki tana hoa wahine nga tohunga mohio. I neke ia i roto i nga mahi makutu me te whakapono ki te wairua wairua me te reincarnation. He tino hiahia ia ki te Hindu, Buddhism, me etahi atu karakia o te rawhiti, Tau Hou, etc. (Hei tauira, i tohutohu, i whakatenatena hoki i ana turoro kia moepuku na te mea i whakaaro ia he mea tawhito te marena, me te hiahia o te tangata ki te whakawhanaungatanga maha i waho o te marena)
- Aperahama Maslow he tangata whakaponokore.
- Karaka Hull i paopao ki te whakapono Karaitiana ka noho hei whakaponokore
- Jean Piaget i paopao ki te whakapono Karaitiana ka noho hei whakaponokore
- Noama Chomsky i whakatipuhia i roto i nga Hurai engari i noho hei whakaponokore.
Ko enei philosopho, kaipūtaiao, kaimātai tinana, hinengaro hinengaro, etc. he hunga whakaponokore, a ko etahi o ratou i uru ki te mahi atua. Ko o ratou whakaaro, tirohanga, Nga korero, matauranga, kitenga, etc. e ere i te mea faauruahia aore ra i niuhia i nia i te Bibilia. E ere to ratou paari i te Atua. No reira to ratou whakaaro nui no nga rewera. Ko etahi o enei i whakaatu mo nga haerenga ki nga wairua (kaha rewera) he rewera ranei i roto i o ratou mahunga, nana i homai he matauranga hou ki a ratou, matauranga, me te whakaaro nui. Ua riro te paari o te mau demoni ei haapiiraa no teie nei ao; pūtaiao.
Te anga o te hinengaro
Ko te anga o te hinengaro ko te tangata maori, te mau materia, whakahekenga, whakatau, whanaketanga, empiricism, me te relativism.
Ko nga ariā i runga i nga whakamatautau ki nga kararehe
Frans Pierre Flourens, John B. Watson, Ivan Pavlov, me te tini ke atu i whakamahi kararehe, hei whakamarama i te whanonga o te tangata, ki te tirotiro i te punaha nerve, me etahi atu. Engari he aha ta te Paipera e korero ana mo nga tangata me nga kararehe??
Ehara i te kikokiko kotahi nga kikokiko katoa: engari kotahi ano te ahua o te kikokiko tangata, tetahi atu kikokiko o nga kararehe, tetahi atu ika, me tetahi o nga manu (1 Koriniti 15:39)
Ka tatou kore rawa ka taea te whakamarama i te whanonga tangata i runga i nga whakamatautau ki nga kararehe. Na reira kaore e taea te whakamatautau i nga rongoa, whakapaipai etc. i runga i nga kararehe. No te mea e ere ratou i te hoê â tino i to te taata. He aha nga korero a te puiao me nga kereme, he teka nui.
Ka whakamatauria nga rongoa ki nga kiore, kiore ranei, engari ka titiro ano ratou ki nga mea ka puta i nga wiki, marama, tau ranei i muri i ta ratou hoatutanga i enei rongoa? E ai ki nga kaiputaiao, mahi nga rongoa, engari ka aha i muri i te rongoa? He aha ranei nga paanga taha? Mahia enei kiore, ka ora te kiore mo nga wiki, marama, me nga tau kaore he mate me etahi atu paanga kino? Ka mate tahi ranei me nga huakita me nga pukupuku?
Ka uru nga rongoa ki roto i te toto ka pa ki nga okana katoa me nga pūtau katoa o te tinana o te tangata.
Kaua e whakapono ki enei korero teka o te ao, he maha nga oranga o te tangata e whakangaromia ana. Ko nga rongoa ka whakangaro i nga oranga ka nui ake nga paanga, i te mea ka whakaora, ka ora katoa.
No hea enei kaiputaiao i to ratou mohiotanga?
Ua noaa ia ratou te paari no ǒ mai i te mau mana demoni. Ko te nui ake o ta ratou neke i roto i nga mahi makutu me te whakatuwhera ki nga mana rewera, nui atu te mohio i riro ia ratou. Ka kite tatou i tenei i roto i nga oranga o Socrates, Sigmund Freud (rotu), Carl Rogers, me Rene Descartes, i riro mai to ratou whakaaro nui i nga mana rewera i roto i nga whakakitenga.
Eaha ta te Bibilia e parau ra no nia i te paari o te taata
(Te whakaaro nui o te ao)?
Na, ko taku korero, me taku kauwhau, ehara i te kupu whakapati o te whakaaro nui o te tangata, engari i runga i te whakakitenga a te Wairua me te kaha: Kia kore ai to koutou whakapono e tu i runga i to te tangata whakaaro nui, engari i runga i te kaha o te Atua.
He ahakoa ra ka korero matou i te whakaaro nui ki te hunga tino tika:ehara ia i te whakaaro nui o tenei ao, ehara ano hoki i nga rangatira o tenei ao, e mokemoke ana: Otira he mea ngaro ta matou korero i to te Atua whakaaro nui, ara te whakaaro nui huna, i whakaritea e te Atua i mua i te ao, hei whakakororia mo tatou: Kihai nei tetahi o nga rangatira o tenei ao i mohio: me i mohio hoki ratou, kihai ratou i ripekatia te Ariki o te kororia (1 Koriniti 2:4-8)
Engari i te mea kua tuhia, Kaore ano kia kite te kanohi, Kaore ano hoki i rongo, kihai ano i uru ki roto i te ngakau o te tangata, nga mea kua rite i te Atua mo te hunga e aroha ana ki a ia. Otira kua whakakitea mai aua mea e te Atua ki a tatou ma tona Wairua: e rapu ana hoki te Wairua i nga mea katoa, āe, nga mea hohonu o te Atua. Ko wai hoki te tangata e mohio ana ki nga mea a te tangata, engari te wairua o te tangata i roto i a ia? waihoki ko nga mea a te Atua e kore e mohiotia e te tangata, engari ko te Wairua o te Atua.
Inaianei kua riro mai, ehara i te wairua o te ao, engari ko te wairua no te Atua; kia matau ai tatou ki nga mea kua homai noa nei e te Atua ki a tatou. Ko aua mea ano ka korerotia e matou, ehara i nga kupu e whakaakona ana e te whakaaro nui o te tangata, engari ta te Wairua Tapu e whakaako nei; te whakatairite i nga mea wairua me nga mea wairua. Engari kaore te tangata maori e tango i nga mea a te Wairua o te Atua: he kuware hoki ratou ki a ia: e kore ano e taea e ia te mohio ki a raatau, no te mea kua mohiotia ratou wairua (1 Koriniti 2:12-14)
Na tona ringa i homai te kaha. I whakamararatia e ia te hunga e whakahihi ana, e whakakake ana i a ratou ano i runga ake i era atu i roto i te maharatanga me te mohiotanga o o ratou ngakau.. Ua tiavaru oia i te feia mana i nia i to ratou mau terono e ua faateitei i te feia haehaa i roto i te oraraa (Ruka 1:51-53)
Kua oti hoki te tuhituhi, kei te takoto tonu inaianei, Ka ngaro i ahau te whakaaro nui o te hunga whakaaro, ka whakataka ano e ahau te mahara o te hunga whai mahara. Te wahi e mea ahau philosopho, mohio ki nga reta, ngakia, ako? Tei hea te taata i haapiihia i roto i te mau papa'iraa mo'a? Kei hea te tohunga mohio o tenei ao, he tangata whakaaro pohehe ko ia? Aita anei te Atua i haapapu i te maamaa o te paari o teie nei ao? No te mea i runga i te ahua o tera, i runga i te whakaaro nui o te Atua, te faanahoraa o te ao nei na roto i to ’na paari aita i noaa i te hoê ite ite no nia i te Atua, Ua ite te Atua i te mea tano na roto i te maamaa i faahitihia a‘enei o te poroi i faahitihia na mua ’‘e i te faaoraraa i te feia e tiaturi ra., mo raua, Kei te tohe tonu nga Hurai ki tetahi tohu tohu, kei te rapu tonu nga Kariki i te whakaaro nui (1 Koriniti 1:19-25)
Ki te Atua hoki he kuware noa nga whakaaro mohio o tenei ao. kua oti hoki te tuhituhi, Mau ake ia ia te hunga whakaaro i to ratou tinihanga. A ano, E matau ana a Ihowa ki nga whakaaro o te hunga whakaaro, he horihori ratou. No reira kei whakamanamana tetahi ki te tangata(1 Koriniti 3:19-21)
Ko ta matou hoki tenei e hari ai, te whakaaturanga o to tatou hinengaro, i roto i te ngawari me te pono o te Atua, ehara i te whakaaro nui o te kikokiko, engari na te aroha noa o te Atua, kua whai korero tatou i te ao, a nui noa atu ki a koutou (2 Koriniti 1:12)
Ua paraparau Paulo i te mau philosopho
I a Paora i Atene, I tutaki ia ki nga tohunga o nga Epikureana, o nga Toika(ehara i te mea ko enei tohunga nga kaiwhakaara o te hinengaro hou?). I rongo ranei ia i whakaae ki a ratou? Kāore! Ka korerotia e ia ki a ratou, na te Atua i hanga te rangi me te whenua, a ka kauwhau ia ki a ratou mo Ihu Karaiti, me tona aranga. I runga i tana whakaaturanga mo Ihu Karaiti, ko tetahi tangata i piri ki a ia, i whakapono.
Na ko etahi tohunga o nga Epikureana, me nga Toika, tutaki ki a ia. Na ka mea etahi, He aha te korero a tenei kaikorero? etahi etahi, Te ahua nei he kaikauwhau i nga atua ke: i kauwhau hoki ia i a Ihu ki a ratou, me te aranga. Na ka mau ratou ki a ia, a kawea ana ia ki Areopaka, e kii ana, Kia mohio tatou he aha tenei ako hou, e korero nei koe, ko? Poka ke hoki nga mea e mauria mai nei e koe ki o matou taringa: koia matou i mea ai kia mohio ki te tikanga o enei mea. (Ko nga tangata katoa hoki o Atene, me nga manene e noho ana i reira, kahore he mea ke atu, engari ki te korero, ki te rongo ranei i tetahi mea hou (Nga Mahi 17:17-21/ Pānuihia hoki te irava 22-34)
Ko te Putaiao te mea kare te Atua
Aita tatou e hinaaro faahou i te Atua mai te peu e e faaohipa tatou i te ite aivanaa, Nga korero, mau haapiiraa, etc. ki to tatou oranga o ia ra. Ka taea e tatou te whakaoti i o tatou raruraru katoa ma te whakamahi i nga matauranga me nga tikanga tangata, a ko ta te rewera e hiahia ana. Ina whakamahi tatou i nga whakaakoranga hinengaro ki te tātari me te whakaoti rapanga whanonga, hinengaro ranei, kare e hiahiatia ana e tatou te kaha o te Atua, no te mea ka taea e tatou te whakaoti i nga raru. Aita tatou e ti'aturi faahou i te Atua, engari motuhake.
Ina whakawhirinaki tatou ki runga tākuta, hinengaro hinengaro, kaimātai tinana, hunga mate, tohunga hinengaro, etc. te ti'aturi e te ti'aturi nei tatou i te mau haapiiraa a te taata, tei niuhia i nia i te paari demoni.
Ko te kupu 'Karaitiana’aita e faariro i te tahi mea mo‘a e te fariihia e te Atua.
Katoa te mau haapiiraa aivanaa e mau haapiiraa na te mau demoni e ere na te Atua. Na te hinengaro kikokiko o te tangata i hanga enei whakaakoranga, a kahore i runga i te Paipera. Karekau he karaipiture kotahi i tuhia i roto i te Paipera, te wahi e korero ana te Kupu ki nga whakaakoranga pūtaiao, He tohunga, tākuta, etc.
Pūtaiao ko te whakaakoranga o tenei ao. Ko tenei whakaakoranga e kore e taea haere tahi me te whakaakoranga o te rangatiratanga o te rangi.
Ko te ako o te hinengaro ka timata tonu me te ariā kukuwhatanga. No te mea i ahu mai i runga i te mohiotanga i ahu mai te tangata i nga makimaki. Engari ma te whai waahi ki enei kaareti, ka whakakahore koe i te Atua hei Kaihanga o te rangi me te whenua.
Ka taea e koe te ngana ki te hipoki me te hoatu i te ahua pai ki a ia. Engari ko te pono ka whakakiia e koe to hinengaro ki nga korero teka o tenei ao, e whakakahore ana, e whakakahore ana ki te Atua me tana Kupu.
Ko te Karaitiana i tetahi mahi kaore e pai ki te Atua
Ka taea e nga tangata te Karaitiana nga mea me te whakatakoto i te kupu 'Karaitiana' ki mua i tetahi mahi, ako ranei, e ore râ te reira e faariro i taua toroa ra aore ra te haapiiraa ei mea mo‘a e te fariihia e te Atua. He pono kaore e kii, e pai ana te Atua ki taua mahi, ako ranei. Ina hoatu e koe te kupu 'Karaitiana' ki mua i tetahi mahi, penei i te hinengaro Karaitiana, i nga tohunga hinengaro Karaitiana ranei, tera pea ka manakohia e te tangata, engari kaore nga tangata e whakatau….. Na te Atua e whakatau!
Kaimātai hinengaro, tohunga hinengaro, hunga mate, He tohunga, etc whiwhi whakaakoranga a te tangata, tei patuhia i nia i te nounou tao‘a, tangata, whanaketanga, relativism, etc.. Ua horo'ahia mai teie paari na roto i te mau heheuraa no roto mai i te mau varua ino o te basileia o te pouri, ehara i te mea na te rangatiratanga o te Atua.
Kaimātai hinengaro, tohunga hinengaro, a ko nga tohunga hinengaro he kaihoko a te rewera me te mahi i raro i te mana o nga mana rewera. Koina te pono, ahakoa te mea e kii ana ratou he 'kaiwhakaaro Hinengaro Karaitiana', he mahi hinengaro Karaitiana ranei. Ka inoi pea ratou me te turoro, faahiti i te mau irava Bibilia, etc. engari e kore e huri i te mea e mahi ana ratou i te hinengaro kikokiko ma te whakamahi i nga tikanga kikokiko.
E farii paha ratou i te hoê heheuraa na roto i te varua, me whakaaro ko te Wairua Tapu, engari enei philosopho, hinengaro hinengaro, etc. i whiwhi hoki nga whakakitenga me nga reo rongo, engari ehara i te Atua, engari na nga mana rewera. Na reira ki te he kaimätai hinengaro Karaitiana, e mahi ana i te hinengaro Karaitiana, ka whiwhi whakakitenga, tei raro a‘e paha ratou i te mana o te mau mana demoni, i.e. wairua makutu, hei utu mo te Wairua o te Atua.
Te pee ra te mau puai demoni i te Atua
I hoatu e nga mana rewera te matauranga ki nga tohunga mohio me nga kaihanga o te hinengaro, me te tuku matauranga tonu ki nga tohunga hinengaro o enei ra. Mēnā he 'kaimātai hinengaro Karaitiana' koe ka tuwhera koe ki te ao wairua, na roto i te haaputuraa ia oe iho e te imiraa i te tauturu a te Atua, katahi ka tino pai nga mana rewera ki te whai i te aroaro o te Atua me te whakapohehe ia koe, kia whakaaro ai koe na te Atua nga korero, I a koe i te mea pono, i ahu mai i nga mana rewera. Ka whakaaro koe, e mahi koe i roto i te poropititanga, I a koe i te mea pono, he wairua matakite koe. Kare e roa ka whakahaere katoa enei wairua kino i to oranga.
Kaore e taea e te whakaaro nui o tenei ao te haere tahi me te Kupu a te Atua
Ko te kaimätai hinengaro he tohunga whanonga i roto i nga rangahau pütaiao o te hinengaro, a kahore he mea e pa ana ki te Kupu a te Atua. Ko te tohunga hinengaro e 'whakaora' i runga i te matauranga o te tangata, ehara i te mea i runga i te mahi a Ihu Karaiti, ahakoa e kii ana etahi o nga 'kaiwhakaaro hinengaro Karaitiana'.
Mena ka whakaora koe i runga i te kaupapa, i runga hoki i te Ingoa o Ihu Karaiti, katahi ka takoto to mahi hei tohunga hinengaro. Kare e taea e koe te haere tonu hei tohunga hinengaro. No te mea ehara i te mea mo to matauranga pūtaiao, take, me te whakaaro nui, engari he mea katoa mo te kaha o Ihu Karaiti.
Kaore e taea e koe, me te awhina o te whakaaro nui o te tangata, matauranga, mau haapiiraa, me nga tikanga whakaora i te tangata tukino. Kare e taea! Koinei te take he maha nga tangata ka toro atu ki nga tohunga hinengaro mo nga tau.
Ka whakawhirinaki nga kaimätai hinengaro Karaitiana ki te pütaiao
Ka whakawhirinaki nga kaimätai hinengaro ki o raatau hinengaro kikokiko me o raatau matauranga putaiao mai i a raatau rangahau. Ko te hunga e kiia nei ko nga kaimätai hinengaro Karaitiana ka whakawhirinaki ano ki te matauranga pütaiao. No te mea mai te mea e ti'aturi ratou i ni'a ia Iesu Mesia e i To'na mana, e kore ratou e pai haere ki mua, tātarihia, me te hanga mahere maimoatanga ano. Engari ka whakawhirinaki ratou ki a Ihu Karaiti me tona kaha. Ka tukuna e ratou o ratou taitara me o raatau mahi hei tohunga hinengaro me te inoi me nga tangata e hiahia ana ki te awhina me te whakaora i nga tangata i runga i te Ingoa o Ihu Karaiti me te kaha o te Wairua Tapu.
Engari ko te mate, ehara i te mea ka tupu. No te mea ka whakawhirinaki nga kaimätai hinengaro Karaitiana, me te ti'aturi me te whakanui ake i to ratou whakaaro nui o te kikokiko, matauranga, pūmanawa, etc. i puta mai i a raatau rangahau pūtaiao, kaua ki te whakawhirinaki ki a Ihu i ripekatia, Ona toto, Tona aranga, me tona kaha.
He rite tonu te mahi a nga kaimätai hinengaro me nga kaimätai hinengaro Karaitiana ki nga tangata ma te whakamahi i nga tikanga. He rite tonu ta raua korero teka o tenei ao. He maha nga wa, ka hoki mai nga tangata me etahi atu raruraru, nui atu i a raatau i mua i to raatau haere ki te rongoa (Panuihia hoki 'Me pēhea te whiwhi i te rangimārie o te hinengaro?'
Ua tuu atu o Paulo i to ’na paari e te ite atoa o te ao nei
He tangata whai matauranga nui a Paul, a ka taea te whakarite i tenei tau, ki tetahi ka whai tohu i roto i te pūtaiao. Ua hi‘o râ Paulo i teie mau ite o te ao nei e vai ra ia ’na mai te mau para. I tukuna e ia tona oranga o mua hei mea hanga tawhito, tae atu ki ona whakaaro nui me ona matauranga katoa, ka mea:
Na, ko taku korero, me taku kauwhau, ehara i te kupu whakapati o te whakaaro nui o te tangata, engari i runga i te whakakitenga a te Wairua me te kaha: Kia kore ai to koutou whakapono e tu i runga i to te tangata whakaaro nui, engari i runga i te kaha o te Atua (1 Koriniti 2:4-5)
I etahi wa ka ui mai te Atua ki a tatou, ki te tuku i o tatou whakaaro nui me o tatou matauranga o te ao, e peneia'e no te faaru'e i te hoê haapiiraa e aore râ te hoê toro'a e ia ti'aturi noa Ia'na; i runga i tana Kupu. E titau te reira i te faaroo e te itoito, ki te whakatakoto i to mana, to matauranga, to whakaaro nui, matauranga, etc.
Te Kupu a te Atua vs Hinengaro
Me titiro tatou ki nga korero a te Kupu me nga kaimätai hinengaro (tohunga hinengaro, hunga mate) kī:
E kī ana te Word:
- Te 'whaiaro' me mate i roto ia Ihu Karaiti
- Me kingi te Wairua i runga i te kikokiko; wairua me te tinana
- Ko te takenga mai me te take o nga raruraru katoa he wairua; te haavîraa e te mau varua demoni. Ka taea e koe te whakaoti rapanga mena ka haere koe ki te takenga mai o te raru (te putake o te raruraru), he wairua rewera / kaha. He aha nga mea ka puta, ka kitea i roto i te ao taiao, i timata i te ao e kore e kitea. E kī ana te Word, kia kaua tatou e whawhai ki te kikokiko, ki te toto, engari ki nga rangatiratanga, mana, ki nga rangatira o te pouri o tenei ao, ki te kino wairua i nga wahi tiketike. Ua faatitiaifaro Iesu e rave rahi mau fifi, ma te pei rewera, no te mea i mohio ia ko ratou te take o te raruraru
- Ko te kupu te mahi i muri i te Wairua, e whakaae ana ko te takenga mai o te raruraru a-tinana, a-hinengaro ranei no te wairua, no reira ka whakaoti i te raruraru i roto i te Wairua
- E ki ana te Kupu kei roto koe i a Ihu Karaiti, he hanga hou; te tawhito (ko koe o mua) kua pahemo atu, kua hou nga mea katoa
- Ko te Atua raua ko Ihu te pokapū
- I whakawhirinaki ki te kaha o te Wairua Tapu
- E kii ana te Kupu ko te rapu i a Ihu
- Haere i runga i ta te Atua i pai ai, Koinei hoki te hiahia o Ihu
Ka kii nga kaimätai hinengaro:
- Ko te 'whaiaro' te pokapū o nga rongoā/maimoatanga katoa. Ko te 'whaiaro' me awhina me te rongoa.
- Ka arotahi nga kaimätai hinengaro ki te kotahitanga o te wairua, wairua, me te tinana
- Ka whakatauhia e nga kaimätai hinengaro te raruraru mai i te kikokiko, na roto i te faaohiparaa i te mau haapiiraa aivanaa, me nga rautaki me te whakarato 'taputapu' ki nga turoro. Ka whakaae ratou ki nga ahuatanga o waho, rite te atawhai, whanau, ao taiāwhio, āhuatanga, etc. hei take o te raruraru hinengaro, tinana ranei
- Ka mahi nga kaimätai hinengaro i muri i te kikokiko me te ngana ki te whakaoti i te raruraru mai i te kikokiko
- Ka hoki nga kaimätai hinengaro ki nga wa o mua ki te wetewete i te raru me te rapu i te putake o te raru
- Tangata (whaiaro) ko te pokapū
- I runga i te kaha o nga whakaakoranga pūtaiao
- E ai ki te kaimätai hinengaro ko te rapu i a koe ano
- Me noho te tangata i runga i tana hiahia, me tu ake mo ia ano
Te kimi 'whaiaro' vs te kimi a Ihu
Ka aro te kaimätai hinengaro ki te 'whaiaro', te ‘ego’ o te tangata, me te whakamahi i nga tikanga maha me nga tauira hei rongoa i te 'whaiaro' kia kaha ai. Ko te oranga ko te kimi i a koe ano, pera i te tini o nga kaiputaiao, He tohunga, e kii ana nga karakia, Engari ko te pono, ehara i te mea mo te rapu i a koe ano, engari ko nga mea katoa mo te kimi i a Ihu.
Ina riro te tangata whanau ano ka tuku ano i tona oranga o mua i runga i te kikokiko; te hanga tawhito, kua mate te 'whaiaro' i taua tangata (Panuitia hoki: He aha ta te Paipera e korero mo te koroua?).
Ehara i te mea mo ia ano, engari mo Ihu katoa. Mena kua mate te tangata ki te 'whaiaro', kare he tangata e hiahia ana ki te kaimätai hinengaro.
Kare nga kaimätai hinengaro e hiahiatia ana mena ka mate nga Karaitiana ki te kikokiko; ki 'whaiaro'. No te mea kua mate te 'whaiaro' o te tangata, karekau he mahi a nga Kaimätai Hinengaro.
Eita ta ratou e nehenehe e faaora i te i‘o, no te mea kua kore he kikokiko a muri ake nei.
He waahi mamae tenei i roto i te Tinana o te Karaiti; Te Ekalesia, no te mea te hunga whakapono kaua e takoto o ratou kikokiko atu, engari kia noho i runga i ta te kikokiko. Ka ora ratou mo ratou ano, hei utu mo te ora mo Ihu, mo te Atua; te haapa'oraa i Ta'na mau faaueraa, me te mahi i tana i pai ai. Ka haere tonu ratou i runga i ta ratou ake hiahia, no reira ka haere tonu ratou i runga i ta te kikokiko, hei utu mo te haere i runga i te Wairua.
E navai noa te Bibilia
Te Bibilia; te Kupu a te Atua, Ko nga mea katoa e hiahiatia ana e te tangata whakapono hei awhina i a ratou ki te noho i roto i te herekore wairua. He pai te kupu a te Atua mo te whakaakoranga, Tahuriro, whakatikanga, Mo te tohutohu i runga i te tika, me etahi atu kaore nga Karaitiana e hiahia ana ki nga whakaakoranga o te ao, engari e hiahia ana ratou ki te Paipera; te Parau a te Atua e te faaohiparaa i te Parau i roto i to ratou oraraa. Ina mahi ratou i tera, e kore ratou e raruraru.
Ko nga karaipiture katoa e whakawhiwhia ana e te faaururaa a te Atua, He whai hua ki te whakaakoranga, hei whakatupato, mo te whakatikatika, Mo te tohutohu i runga i te tika: Kia tino rite ai te tangata a te Atua, i roto i nga mahi pai katoa (2 Timoti 3:16-17)
Ua faaora Iesu i te hoê taata tei uruhia
Ka riro koe i te hanga hou, kia haere hoki koe rite Ihu haere i runga i tenei whenua. No te mea he mea hanga hou a Ihu; whanau i te wai, i te Wairua Tapu, a haere ana i muri i te Wairua. No reira, kia titiro tatou ki nga mahi a Ihu, ka tutaki ia ki tetahi tangata e nohoia ana (tūroro) tangata, i te whenua o nga Kararini, me nga mea i mahia e ia hei whakaora i a ia.
Kare a Ihu i tuku i te tangata ki te kaiwhakaora, he tohunga whakaaro ranei, etc. Kāore, I haere a Ihu i muri i te Wairua, ka mohio ko tenei tangata i uru ki roto, ka taea anake te tuku noa, ma te whakatau i te take o te raruraru; kaha rewera. I mohio a Ihu ko nga whakaaturanga i roto i te ao maori ko nga hua o nga mea i puta i te ao wairua; nohoia e nga mana rewera.
Na ka tae ratou ki te whenua o nga Kararini, kei te ritenga atu o Kariri. A i tona haerenga ki uta, ka tutaki ki a ia tetahi tangata no te pa, he rewera tona roa, kaua hoki e mau kakahu, kaua hoki e noho ki tetahi whare, engari i roto i nga urupa.
I tona kitenga ia Ihu, ka karanga ia, a tapapa ana ki tona aroaro, he nui te reo ki te kii, He aha taku ki a koe, Ihu, ko koe te Tama a te Atua i runga rawa? e tohe ana ahau ki a koe, kaua ahau e whakamamaetia. (I mea hoki ia ki te wairua poke kia puta i taua tangata. He maha nga wa i mau ai ia: a ka herea ia ki nga mekameka, ki nga here waewae; a motumotuhia ana e ia nga here, peia ana e te rewera ki te koraha.) Na ka ui a Ihu ki a ia, e kii ana, Ko wai tou ingoa? Ka mea ia, Rihiona: he maha hoki nga rewera i tomo ki roto ki a ia. Katahi ka inoi ratou ki a ia kia kaua ratou e tonoa e ia kia haere ki te hohonu.
Na i reira tetahi kahui poaka maha e kai ana i runga i te maunga: a ka inoi ratou ki a ia kia tukua ratou kia tomo ki roto. A tukua ana ratou e ia. Katahi ka puta nga rewera i roto i te tangata, a tomo ana ki roto ki nga poaka: Na ko te tino rerenga o te kahui ra te pari ki te roto, ka kowaowaotia. Ka kite nga kaiwhangai i nga mahi, rere ana ratou, a haere ana ka korero ki te pa, ki nga whenua hoki. Na ka haere ratou kia kite i taua mea i meatia; a ka haere mai ki a Ihu, ka kitea te tangata ra, i puta mai nei nga rewera i roto i a ia, e noho ana i nga waewae o Ihu, whakakakahu, me tona whakaaro tika: a ka mataku ratou. A, korerotia ana ki a ratou e te hunga i kite, te whakaoranga o te tangata i nga rewera (Ruka 8:26-36)
I uruhia tenei tangata e nga wairua rewera; he rihiona, e pā ana ki 3000-6000 wairua (e ai ki te whakamaramatanga o te riiona). Whakaarohia tera! I roto i te tangata kotahi, he maha nga wairua! Aita teie mau varua demoni i itehia i roto i te ao natura, a kare e taea te kite i nga whakaaro maori o te tangata, engari ko nga hua, me nga mahi a enei ope rewera, ka kitea, ka kitea hoki mo nga whakaaro maori o te tangata; he korekore ia, pakaru nga roopu, mōrearea, tangi atu etc.
I mohio a Ihu, e kore ia e mahi ki te tangata, engari ki nga wairua kino, i a ia nei tenei tangata, a na taua tangata i korero. Na reira i mohio ia kia kaua e aro ki nga tohu e kitea ana, engari i runga i te take wairua e kore e kitea o nga tohu. I peia e Ihu enei wairua kino i roto i te tangata, ma te whakahau i enei wairua poke kia puta mai i a ia, a ka inoi ratou ki a Ihu kia tomo ki nga poaka, I whakaaetia e Ihu, a tukua ana taua tangata.
E rave rahi atu â mau hi‘oraa i papaihia i roto i te Bibilia. Ko nga tauira e homai ana ki a tatou te whakaaro nui e hiahiatia ana e tatou, ki te tuku noa i nga tangata.
Ua ite Iesu eaha te tumu o te huru feruriraa e te pae tino o te taata, e no reira Iesu i faaora ’i ia ratou paatoa, i nohoia e nga rewera (Kaiani). Koina anake te take o nga raruraru hinengaro me te tinana.
Ko te hahi he whare kaha me te kaha
Ko Ihu te upoko o te Hahi; te tinana o Ihu Karaiti. Kia ora te hahi me te noho i roto ia Ihu Karaiti; te Word. I te mea ka noho tonu te hahi me te haere tonu i roto ia Ihu Karaiti; te Word, ei reira te ekalesia e riro ai ei faanahonahoraa puai a‘e e te puai i nia i te fenua nei. Ua horo'a mai Oia ia tatou To'na mana. No reira, Ua horo‘a mai Oia i te mau mea atoa ta tatou e hinaaro e ua haamaitai ia tatou i te mau haamaitairaa pae varua atoa i te mau vahi teitei.
I runga ano i tona kaha Atua kua homai ki a tatou nga mea katoa mo te ora, mo te karakia, ma te mohio ki a ia, nana nei tatou i karanga ki te kororia, ki te pai: Na konei i homai ai ki a tatou nga kupu whakaari tino nui, utu nui: ma enei e whiwhi ai koutou ki te ahua Atua, mawhiti mai nei ratou i te pirau i te ao, na te hiahia (2 Pita 1:3-4)
Kia aroha mai, he maha nga hahi e kore e haere i runga i te mana o te Karaiti. He maha nga whakapono e noho ana i te kikokiko me te kore e whai i te Wairua, engari haere i runga i ta te kikokiko. Ko te nuinga o nga kaimahi tiaki hepara e kore e whakawhirinaki ki te kaha o te Wairua Tapu, engari mo te 'hinengaro Karaitiana'; tikanga hinengaro me nga whakaakoranga kua mauhia e nga hahi me nga huihuinga.
Te faariroraa i te Parau a te Atua ei mea faufaa ore
He 'kaiwhakaaro hinengaro Karaitiana' e whakarato ana i nga wananga me nga akoranga ki te hunga whakapono, minita, Kaiako, kaimahi tiaki hepara, etc. Ka whakaranua e ratou te whakaaro nui o te ao; pūtaiao, ma te parau mau o te Parau a te Atua. Ma te whakakotahi i nga mea e rua, ka whakakahoretia e ratou te kupu.
Hei tauira, ka whakaakona mena ka pa he raruraru hinengaro, he raruraru ranei, haere ratou hoki ki o ratou mua ki te kimi i te wa i tupu ai me te aha i puta ai. He maha nga mea ka keria e ratou, no te oranga tawhito o te tangata. Engari ka takahi tenei i te kupu a te Atua. No te mea e ki ana te Atua he mea hanga hou koe, kua pahemo nga mea tawhito katoa.
Mena ka whakamahi koe me te whakamahi i nga whakaakoranga pūtaiao o te ao, me nga tikanga, me te whakawhirinaki ki a ratou, kaua ki te whakawhirinaki ki te Kupu me te Wairua Tapu, katahi ka hoki te Atua ki muri, a ka tuku koe ki te whakaoti rapanga. No te mea na roto i te faaohiparaa i teie mau haapiiraa o te ao nei, e whakaatu ana koe ki te Atua e kore koe e hiahia ki a ia, engari ka taea e koe te mahi i a koe ano. Ka whakaaro koe he tino whakamiharo koe, he mohio hoki ka taea e koe te whakaora i te tangata. Ma te kore mohio ka tuu koe ki runga i te turanga. Te parau ra oe e te hinaaro ra oe i te Fatu e eita ta oe e nehenehe e rave o oe ana‘e, engari ma te whakawhirinaki ki o koutou whakaaro nui me te matauranga o te kikokiko, i riro i a koe i te whare wananga, i whakamatauria noa e koe.
Kei te hahi nga mana katoa i roto ia Ihu Karaiti
"He aha e taea ai e te hahi anake te whakaora?”No te mea te hahi; ko te huihuinga o nga mea hanga hou e haere ana i runga i te Wairua, e noho ana i roto ia Ihu Karaiti ki runga ake i nga rangatiratanga katoa, mana, nga rangatira o te pouri, me te kino wairua i nga wahi tiketike me te mahi i roto i te ao wairua. Ko nga raruraru hinengaro me te tinana katoa i ahu mai i te ao wairua.
Ko Ihu Karaiti anake, he mana teitei ake to koe i enei wairua kino. No reira kei a koe te mana ki te whakahau i enei wairua kino, e tukino ana, e mau ana ranei i te tangata, ki te haere ki te waiho i te tangata.
I a koe e noho ana i roto i a ia, kei a koe te mana katoa ki te pei i nga wairua kino e puta ai nga raruraru hinengaro katoa, rite te pouri, wehi, māharahara, pouri, pukuriri, pouri, schizophrenia, pakaru io, roanga kē, ADHD, autism, tāpiri etc. (Panuitia hoki: Ka kitea te ADHD)
Mena he raruraru hinengaro te tangata, e kitea ana i roto i te wairua, ka kore e taea e koe te whakaoti i te raruraru i roto i te kikokiko, na roto i te mau haapiiraa aivanaa e na roto i te faaohiparaa i te mau ravea o te tino.
Ka taea e koe te tuhi 100 nga tātari me nga maimoatanga. Engari kaore te tangata e whakakore i te raruraru. Tera pea ka whiwhi te manawanui i etahi momo oranga i te tuatahi, Engari i muri i tetahi wa, ka hoki mai ano, a ka kino haere.
He aha ka hoki mai ano? No te mea te take wairua, ka noho te wairua rewera i roto i te tangata, he pono ka whakakite mai ano ia. I te nuinga o nga wa ka kino ake te tangata, no te mea kua whakaekea e te tangata tenei wairua kino, kaua e waiho ko ia anake, a mo tena, ka whiua e ia te tangata.
Ko te hahi anake ka ahei te pei i te wairua rewera i roto i te tangata me te whakaora i te tangata, kia ora ai te tangata i te tukinotanga me te noho kore pouri, i roto i te tino herekore. Te herekore, i hoatu e Ihu tona ora mo. I runga i te ingoa o Ihu me te kaha o te Wairua Tapu, ka taea e ia tangata te tuku me te noho noa i ona raruraru katoa.
No reira kia mau ki to tuunga, Ka rite ki te tangata i whanau mai. Kia whakapono, kia whakawhirinaki ki te Kupu, me te mana o te Wairua Tapu, hei utu mo te whakapono – me te whakawhirinaki ki te whakaaro nui o te tangata, matauranga, me nga whakaakoranga pūtaiao.
Panuitia hoki ‘Kaua e taka ki roto i te kohao o to mua‘
'Kia tote o te whenua'
puna: Ko Sigmund Freud's Discovery of Psychoanalysis: Conquistador and Thinker Na Paul Schimmel, Hinengaro na Peter Grey, Wikipedia, Stanford encyclopedia







