Yintoni umahluko phakathi komthetho nobabalo eBhayibhileni? Kwaye yintoni na ubudlelwane phakathi komthetho nobabalo?? Kubalulekile ukwazi ukuba intando kaThixo yayikho phambi kokufika komthetho kaMoses. Ngoko ke isono besisele sikho ungekafiki umthetho. Isono yintando kaMtyholi kwaye sichasene ngqo nentando kaThixo. UThixo wayecace gca ngokuthanda kwakhe. UThixo waxelela uAdam oko makakwenze noko angamele akwenze. Yaye uThixo akazange ayeke ukwenza oko ukutyhubela izizukulwana. UThixo akazange enze imfihlelo yentando yakhe, kodwa uThixo wayityhila intando yaKhe ebantwini, ngokunikela imiyalelo yaKhe. Kodwa kwakuxhomekeke ebantwini, into abagqiba ukuyenza ngemithetho Yakhe.
Abantu babenikwe inkululeko yokuzikhethela yaye babebekek’ ityala ngobomi babo
Abantu babenikwe inkululeko yokuzikhethela yaye babebekek’ ityala ngobomi babo nendawo ababesingise kuyo, ingenguye uThixo. Ngokuvukela nokungathobeli komntu owileyo kuThixo, abantu bazisela ingqumbo nomgwebo kaThixo phezu kwabo. Ukuphela kobunye boluntu, ekuweni kwenqaba yaseBhabheli, ukutshatyalaliswa komhlaba nazo zonke izinto eziphilayo ngonogumbe ngexesha likaNowa, kwaye ukutshatyalaliswa kweSodom neGomora konke kwenzeka ngaphambi kokuba umthetho kaMoses ungene. Kwanomnqophiso phakathi koThixo noAbraham neMbewu Yakhe (UYesu) njengomqondiso wokwaluka enyameni ngosuku lwesibhozo, sele ikho ngaphambi kokufika komthetho (IGenesis 17:14-17, kwabaseGalati 3:16).
Umthetho luhlobo oluthile lolwazi nenyaniso
Umthetho kaMoses nayo yonke imiyalelo kaThixo, imigaqo, Imithetho yedini, imithetho yokutya, amasiko, kwaye imithendeleko yeza emva kwamakhulu aliqela eminyaka emva kokudalwa kwaye yayilungiselelwe umntu owileyo, ababengabantu bakaThixo bomnqophiso wenyama uSirayeli. Babenelungelo lokuba ngabantu bakaThixo bomnqophiso wokwenyama, ngokuzalwa kwabo ngokwemvelo, leyo eneneni yayilubabalo lukaThixo. Ulwaluko lwasenyameni ngosuku lwesibhozo yayiluphawu, nokuba ayengabantu bakaThixo bomnqophiso nokuba ayenokuhamba kumnqophiso kaThixo nokuba wayekunye nawo.
UThixo wayityhila intando yakhe ngokunika abantu bakhe umthetho kaMoses nangenxa yokuba intando yakhe yatyhilwa, isono satyhilwa. Isono nokufa kwalawula emntwini owileyo nangenxa yokuba umthetho wawumiselwe umntu owileyo, umthetho wawubizwa, Umthetho wesono nokufa.
I Umthetho wesono nokufa yangena yaye yayilungiselelwe ukuba ibe ngumfundisi-ntsapho wokugcina nokukhusela abantu bakaThixo de kufike idinga; UYesu Kristu wayeza kuza.
Ngenxa yenyani, ukuba intando kaThixo yabonakaliswa ngomthetho, nokuba ngomthetho kwatyhilwa okoMoya kubantu basenyameni, umthetho wawuluhlobo oluthile lolwazi nenyaniso (AmaRoma 2:20).
Abantu bakaThixo babephila iminyaka bephantsi kwegunya likaFaro yaye babeqhelene nenkcubeko, imikhwa, Izithethe, oothixo, kunye nezithethe zaseYiputa. Yiyo loo nto kwafuneka ukuba bahlaziye iingqondo zabo, eyasekwa emva kolwazi nobulumko baseYiputa, kwaye yiloo nto kanye uThixo awayenzayo ngeLizwi laKhe.
Ngamazwi Akhe, awathi uThixo wamnika uMoses, UThixo akazange nje abonise ukuthanda Kwakhe kubantu bakhe kodwa ngokutyhila intando yakhe nenyaniso, Wasibhenca isono kubantu bakhe.
Ungaze……..
Ekubeni abantu bakaThixo babengabenyama yaye ke ngoko babekhokela yaye belawulwa yinyama yabo, Sisiphi esona isono nokusweleka, UThixo akazange atsho: “Uya…..”, kodwa wathi uThixo: “Awuyi….”. Ngenxa yesimo esinesono somntu owileyo, usoloko efuna ukwenza izinto ezichasene nokuthanda kukaThixo. Imvelo yenyama yenyama ilawula emntwini owileyo kwaye yiyo loo nto isono salawula njengokumkani ebomini babo.
I indoda endala yenyama, lowo unesimo sesono, nalowo isono silawula kuye njengokumkani ebomini bakhe, akafuni ukumthanda uThixo aze azithobe kwintando yakhe. Indoda endala yenyama ayifuni ukuzithoba kuThixo, UYesu; ilizwi, UMoya oyiNgcwele, abazali, ootitshala, abaqeshi, abaphathi, kunye nalo lonke igunya ngokubanzi, Ke uneenkani. Indoda endala yenyama iyazithanda kwaye ayivumeli nabani na ukuba amyalele ukuba enze ntoni, kuba nguye ogqibayo ukuba makathini na akwenze.
Inyama yomntu wenyama iyazicingela, ndinomona, onemona, ngekratshi, ukubawa, kunye nobuxoki, uyeba, intlebendwane, ukwenza ubuqhophololo, kunye nokukrexeza, kwaye akanyanisekanga koko uyaphula iminqophiso, kwaye yenza ezo zinto kuphela, xa ifanelekile kwaye iluncedo kuye.
Kuphela kungokugcina umthetho nokwenza imisebenzi yomthetho, Indoda endala yenyama, ababengowesizukulwana esiwileyo, inokusindiswa. Indoda endala yenyama kwakufuneka isebenze usindiso lwayo ngokugcina umthetho (Imiyalelo, amasiko, amadini, imithendeleko, njl.).
UThixo wayenike wonke umntu inkululeko yokuzikhethela, kwaye nangona babengabantu bakaThixo bomnqophiso ngokuzalwa kwendalo, UThixo akazange abophe mntu kwaye akazange anyanzelise nabani na ukuba agcine umthetho, kodwa uThixo wabavumela ukuba bagcine Imithetho yakhe kwaye uthobele uThixo kwaye uhlale ungabantu baKhe okanye hayi.
Umthetho wawunokwenza kuphela ucamagushelo nokujongana nesono okwexeshana
Nangona umthetho wawumela intando kaThixo kwaye watyhila isono, umthetho wawungenako ukukhathalela ubume besono bomntu owileyo. Umthetho wawunokusityhila kuphela isono, jongana nesono nge (ukufa)isohlwayo kunye nobubi phakathi kwabantu, aze okwethutyana acamagushele izono zomntu ngegazi lezilwanyana. Kodwa wona umthetho wawungenako ukumelana nemeko yenyama, owavelisa izono nobugwenxa, ngoko ke umthetho wawungenako ukukhulula umntu wenyama kwimvelo yakhe yesono, ekhokelela ekufeni.
Imithetho yamadini wayenokuhlawulela okwexeshana kuphela izono nobugwenxa babantu, ephuma kwimo yesono yomntu owileyo. Yiyo loo nto kusenziwa amadini ezilwanyana ukuze kucanyagushelwe izono nobugwenxa babantu, kwakufuneka kwenziwe rhoqo nangonyaka.
Ngenxa yokuba emva kokuxolelwa, umntu omdala wenyama wayesabambekile kwimvelo yakhe yesono. Akukho nto itshintshileyo kwisikhundla somntu owileyo, ke ngoko umntu angabuyela esonweni.
Umthetho kaMoses wawungenako ukubuyisela nokuphelelisa umntu, kuba, phezu kwayo yonke imibingelelo yezilwanyana, isimo sesono sasisesenyameni (IsiHebhere 10:1).
Umthetho wanikelwa nguMoses,
Kodwa ubabalo nenyaniso zeza ngoYesu Krestu
UJohn akazange angqine, kwaye ikhala, esithi, Le yayingubani endandithetha ngayo, Lowo uzayo emva kwam ukhetha phambi kwam: kuba ebengaphambi kwam. Kwaye inzaliseko yakhe siyifumene, kunye nobabalo ngenxa yenceba. Kuba umthetho wawiswa nguMoses, Kodwa ubabalo nenyaniso zeza ngoYesu Krestu. Akukho mntu owakha wambona uThixo nangaliphi na ixesha; UNyana okuphela kwamzeleyo, Eso sifuba sikaYise, Uye wamxelela (UYohane 1:15-18)
UYesu Kristu weza emhlabeni waza washumayela inyaniso waza wazisa uBukumkani bukaThixo kubantu bakaThixo. UYesu wamela intando nentliziyo kaThixo, kukuthanda kukaThixo okufanayo, loo nto ibhaliweyo emthethweni, ibe ibiselekho ungekabikho umthetho. Yiyo loo nto uYesu engezanga kutshabalalisa umthetho kodwa ukuzalisekisa umthetho (UMateyu 5:17). Intando kaThixo yaba kwakhona Intando kaYesu kwaye kuseyintando kaYesu.
Ngaphandle kwezilingo ezininzi enyameni, UYesu wahlala emthobela yaye enyanisekile kuThixo yaye wahamba ngemithetho Yakhe, Waza uYesu wahamba ngokoMoya.
UYesu wanikela ngobomi Bakhe ngenxa yomntu owileyo; umoni. Waba lidini lesono nokucamagushela umntu owileyo.
Ngegazi laKhe, eyayichithelwe kwi umyezo waseGetsemane, kwindawo yokubetha, kwaye kwi umnqamlezo, UYesu wenza intlawulelo yendoda ewileyo.
UYesu wehla waya esihogweni nangokuvuka kwakhe ekufeni, UYesu woyisa ukufa waza wakuthabatha izitshixo, eyayimela igunya lokufa neSihogo, yaye wenyuka waya emazulwini waza wenziwa ngasekunene kukaThixo uYise ukuze alawule njengoKumkani.
NgoYesu’ umsebenzi ogqibeleleyo wokuhlangula, kwabakho umnqophiso omtsha, oko kwatywinwa ngegazi laKhe. Ngomsebenzi wakhe ogqibeleleyo wokukhulula umntu owileyo, UYesu wabonisa Uthando lukaThixo ngenxa yehlabathi waza wazisa ubabalo lukaThixo emntwini.
Wonke umntu, Ngubani okholelwa kuYesu Krestu, uNyana kaThixo ophilileyo, nomsebenzi Wakhe wokukhulula umntu owileyo, unamandla okwenza guqukani kwaye nge ukuzalwa ngokutsha akhululwe kwimvelo yesono esenyameni yomntu owileyo aze asindiswe ekufeni.
Akusenako ukugwetyelwa ngokwemisebenzi yakho nangokugcina zonke iintlobo zemithetho, imigaqo, kunye nezithethe ezifana nakuMnqophiso oMdala, yenzelwe indoda endala yenyama, ababephila ngokwenyama. Kodwa unokwenziwa lilungisa kuphela ubabalo kaYesu Krestu nangokholo kuye. UYesu uwuzalisekisile umthetho waza wawufeza umsebenzi Wakhe wokukhulula umntu owileyo esonweni nasekufeni. UYesu waya eHadesi waza wavuswa kwabafileyo ukuze umntu omdala wenyama (inyama) wayenokufela kuYe nakumntu omtsha (umoya) wayenokuvuswa kwabafileyo kuye.
Ukuba uzelwe ngokutsha kwaye umoya wakho uvuswe kwabafileyo, ngamandla kaMoya oyiNgcwele, Ngoko ke niphantsi kobabalo, aniphantsi komthetho. Ngenxa yokuba bekungeyomfuneko ukuba wenze nantoni na ukuze ube lilungisa kwaye ungcwele
Idini likaYesu Krestu negazi lakhe lalithetha ngemeko yesono yenyama
Yintoni imibingelelo yezilwanyana, imigaqo, kunye nezithethe zomthetho, ezaziyinxalenye yoMnqophiso oMdala zazingenakwenza, idini likaYesu, owabakho ngaye uMnqophiso Omtsha, unako. Kunjalo ngoba, Idini lakhe lanele kube kanye, kwaye kwakungafuneki ukuba iphindwe rhoqo ngonyaka. Kungenxa yokuba idini likaYesu Kristu negazi Lakhe linamandla okusebenzisana ngokupheleleyo nenyama, iqulethe indalo yesono, eyenza umntu a umoni kwaye igcina umntu ebukhobokeni besono ((IsiHebhere 10:14).
Xa umntu engena kuMnqophiso oMtsha ngokholo kuYesu Kristu kwaye njengomqondiso ndaluswe kuYesu UKristu ngokuzalwa ngokutsha nangokuhlaziywa kwentliziyo, umntu ungcwaliswa abe lilungisa kuye.
Ngokuzalwa ngokutsha, umoya womntu uvukile kwabafileyo
Umoya womntu, nto leyo eyaba kukufa ngaso isono, yaza ke ngoko yahlukaniswa noThixo, uvuswa kwabafileyo ngamandla oMoya oyiNgcwele. Ngokubaliswa nguMoya oyiNgcwele, Intando kaThixo, okwanguwo umyolelo ofanayo nalowo umelwe kumthetho, kubhalwe ezintliziyweni zabo, abenziwe amalungisa ngoYesu Kristu
Indoda ewileyo, okanye ngamanye amagama, Indoda endala yenyama, owayelikhoboka likaMtyholi, elawulwa sisono nokufa, ibe sisidalwa esitsha; umntu omtsha. Umntu omtsha akasenguye umoni; unyana kaMtyholi, usuke waba ngunyana kaThixo; Ingcwele (IsiHebhere 10:15-18).
Ukususela kwindoda endala yenyama (inyama) wafa kuYesu Kristu, umntu akasabotshelelwa kumthetho wesono nokufa, olawula enyameni. Kodwa ngokuvuka komntu omtsha (umoya), umntu ubotshelelwe nguMoya emthethweni wokholo nobomi.
Thanda uThixo ngaphezu kwazo zonke
Kodwa… inyaniso yokuba ngokuzalwa ngokutsha, anisephantsi komthetho, niphantsi kobabalo, uye, kanye njengokufika komthetho kaMoses, Akunampembelelo kwintando kaThixo. Imithetho eyanikelwa nguThixo kwaye imele imilinganiselo yokuziphatha yomthetho, enokushwankathelwa kwimithetho emibini, oko kukuthi: mthande uThixo ngaphezu kwayo yonke intliziyo yakho, ingqondo, umphefumlo, womelele uze umthande ummelwane wakho njengoko uzithanda ngako, zisasebenza (Phawula 12:29-31).
Ukuba ngokwenene mthande uThixo uYihlo ngaphezu kwabo bonke kwaye ufuna ukuhlala naYe, uze wenze oko akuwisele umthetho ngako, udle ubomi ngokokuthanda kwakhe; emva kwemithetho yakhe. Kungenxa yokuba ngokumphulaphula Yena neLizwi Lakhe nangokuyigcina nokuhamba kwimiyalelo Yakhe, nto leyo Imiyalelo kaYesu, uyaMbonisa ukuba uyamthanda.
Ngokuba abo, abazelwe nguye, baya kumthanda ibe ke baya kumphulaphula baze benze ukuthanda kwakhe.
Intliziyo entsha yenyama apho kubhalwe khona ukuthanda kukaThixo
Khangela, Imihla yeza, utsho uYehova, Xa ndenza umnqophiso omtsha nendlu kaSirayeli, nendlu kaJuda: Akut ngokomnqophiso endiwenze noyise, ngomhla ndabakhalisela esandleni selizwe laseYiputa; kuba bengazange emnqophisweni wam, kwaye ndibagqala, utsho uYehova. Nguwo lo ngumnqophiso endiza kuyenza ngendlu kaSirayeli,, utsho uYehova; ndiya kuyibeka imithetho yam ezintliziyweni zabo, babhale ezintliziyweni zabo: Kwaye ndiza kuba nguThixo, Kwaye baya kuba ngabantu bam: Abayi kufundisa wonke umntu ummelwane wakhe, Kwaye wonke umntu umntakwabo, esithi, Yazi iNkosi: kuba bonke baya kwazi, ukusuka ubuncinci ukuya kwelona likhulu. Kuba ndiya kuba nemfesane ngenxa yobuswela-bulungisa, Izono zabo, nobugwenxa babo andiyi kuba sakukhumbula (IsiHebhere 8:8-12)
UThixo wathembisa ukuba uya kuwubhala umthetho waKhe okanye ngamanye amazwi imiyalelo yakhe, nto leyo emele intando yakhe ezintliziyweni zabo, abathe bazuza intliziyo entsha yenyama ngokuzalwa ngokutsha (UHezekile 11:19-20, 36:25-29, UYeremiya 31:33-34, 2 KwabaseKorinte 3:3). Kwaye yiloo nto kanye eyenzekayo xa uMoya oyiNgcwele weza. Ngokuba 50 iintsuku emva kwePasika, INkosi iyazisile intando Yayo kubantu bayo, ngokubanika umthetho ngoMoses, kwaye 50 iintsuku emva kwePasika ukuthululwa koMoya oyiNgcwele kwenzeka.
Ngokuzalwa ngokutsha kuKristu, Intliziyo endala yamatye yomntu wenyama ithathelwa indawo yintliziyo yenyama ahlala kuyo uMoya oyiNgcwele. Kunjalo ngoba, wawubhalwe umyalelo kaMoses emacwecweni amatye, eyayimele intliziyo yelitye lomntu omdala wenyama (funda kwakhona; “Kutheni le nto uThixo wabhala umthetho wakhe kwiitafile zelitye?”)
Ukuthanda kukaThixo kukuthanda kukaYesu
Imithetho kaThixo iyafana ne Umyalelo kaYesus. UYesu wada wayilola imiyalelo kaThixo nemiyalelo eyongezelelekileyo (Funda kwakhona: “Imithetho kaThixo vs. imiyalelo kaYesu“). Kodwa imithetho yamadini, imithetho yokutya, imithendeleko, amasiko, njl. ezibhaliweyo emthethweni kaMoses kwaye kwafuneka ukuba zigcinwe ngumntu owileyo, ababengababantu bakaThixo bomnqophiso wenyama (Sirayeli ), ukuze enziwe amalungisa, ziphelelwe lixesha. Ngokuba yayiyeyasenyameni kwaye yayisithunzi nje soko kwakumele kuvele (Kol 2:16-17). Bathatyathelw’ indawo kuKristu, ngomsebenzi waKhe ogqibeleleyo wentlawulelo nangegazi laKhe kwaye baphelelwe lixesha.
Akukho bani unokufumana iwonga lobulungisa ngemisebenzi yakhe nangokugcina imiyalelo, imithetho yokutya, Imithetho yedini, imigaqo, amasiko, nemithendeleko yomthetho kaMoses.
Umthetho wesono nokufa awulawuleki kumntu omtsha, ngokuba umntu omtsha, uyibethelele emnqamlezweni inyama yakhe kuKristu, akasahambi ngokwenyama, kodwa emva komoya
Nje ukuba uguquke ngokukholwa kuYesu kwaye ube uzalwa ngokutsha kummandla womoya, usuke waba sisidalwa esitsha.
Umthetho kaMoses wendalo, yenzelwe indoda endala yenyama; umntu owileyo, Sisiphi esona isono nokusweleka, ayinagunya kumntu omtsha kuba inyama yomntu omtsha ibethelelwe emnqamlezweni kuYesu Kristu.
Ngokuzalwa ngokutsha, uzelwe ngokutsha emoyeni kwaye ube ngunyana kaThixo kwaye wamkela uMoya wakhe oyiNgcwele, Ngubani omele intando yaKhe. Yiyo loo nto umthetho wendalo wesono nokufa, olawula enyameni yenu enesono, ayisalawuleki, ndingowoMoya umthetho wokholo, ubabalo, nobomi obulawula emoyeni.
Ngaba uphantsi komthetho okanye uphantsi kobabalo?
Anisaphili phantsi komthetho, ngokuba uyibeke phantsi inyama yakho enesono, apho wawusebenza khona umthetho wesono nokufa, kodwa niphila phantsi kobabalo, kuba ngalo umbingelelo kaYesu Krestu, nakhululwa ekufeni, naba sisidalwa esitsha; unyana kaThixo.
Umoya wakho, owayefile waza wahlukanisiwe noThixo, uvuswe kwabafileyo ngamandla oMoya oyiNgcwele. Hayi ngemisebenzi yakho kwaye kungengakuba ubukufanele, kodwa ngenxa yothando olukhulu lukaThixo kunye Ubabalo lwakhe nomsebenzi Wakhe. Akufunekanga wenze nto ngaloo nto.
Kodwa ngoku, ukuba ngobabalo lwaKhe nangayo ulwaluko kuKristu niye nangcwaliswa nangamalungisa, ningabakaThixo, nimfumene uThixo, uya kuhamba ngokuthanda kukaThixo ngobulungisa, ungalandeli umthetho kaThixo Intando yedemon esonweni.
‘Yibani yityuwa yehlabathi’

