O Iesu o le Afioga soifua a le Atua, O lē na afio mai i le lalolagi e talai atu ma aumai le Malo o le Atua i upu ma galuega i tagata o le Atua ma toefuatai mai le tulaga o le tagata pau. Na silafia e Iesu afioga a le Atua, lea na fetalaia e perofeta o le Feagaiga Tuai. Na silafia e Iesu le ipu, lea na tuuina atu e le Tama i Lona Alo e inu ai. Sa Ia silafia mafatiaga ma tauemuga sa i ona luma. Sa Ia silafia o le a ulagia o Ia, fa'a'ono'ono, feanu i luga, sasa ma mulimuli ane faasatauroina. Na silafia e Iesu o le a oo mai le taimi, o le a vavaeeseina o Ia mai Lona Tama ona o le agasala, ma o le a ulu atu o Ia i Seoli. Ae na silafia foi e Iesu, o le a le mea na faatalitali mai mo Ia ina ua mavae Lona puapuagatia ma tauemuga.
Na silafia e Iesu o le a tauemuina o Ia, fa'a'ono'ono, feanu ma sasa
Ua tatala e le Alii le Atua oʼu taliga, ma ou te lei fouvale, e lei toe foi i tua. Na ou tuuina atu lo'u tua i e sasa, ma o’u alafau ia te i latou o e sei ese le lauulu: ‘Ou te le‘i natia fo‘i o‘u mata i le mā ma le feanu. Aua e fesoasoani mai le Alii le Atua ia te au; o lea ou te le faafememeaiina ai: o le mea lea ‘ua ‘ou fa‘atūina ai o‘u mata e pei o se ma‘a, ma ua ou iloa o le a ou le ma (Isaia 50:5-7)
O le fuafuaga togiola mo le tagata pa'u ua uma ona iloa a o lei auina mai e le Atua Lona Alo o Iesu Keriso i le lalolagi ma Iesu; na oo mai le Afioga a le Atua fanau mai i la le tino i le Lalolagi. E ala i fofoga o perofeta a le Atua, Ua faailoa mai e le Atua Lana fuafuaga. Sa ia vavalo e uiga i le afio mai o le Mesia ma Ona puapuaga.
Na faailoa atu e Iesu Ona puapuaga i Ona soo
Ina ua lata mai le iʻuga o le savaliga a Iesu i le lalolagi, Na faailoa atu e Iesu Ona puapuaga i Ona soo. I le ala i Ierusalema, Na saunia e Iesu i latou mo mea o le a tutupu i Ierusalema.
Na fetalai atu Iesu, o le a faalataina o Ia, saisaitia, ma tuuina atu i le faitaulaga sili ma le au tusiupu, ona latou faasala ai lea ia te ia i le oti. O le a latou tuuina atu o Ia i Nuuese ma tauemuina, sasaina, feanu i luga, ma ia faasatauroina. Kae ne fai atu foki a Iesu ki a latou, e toe tu mai o Ia i le aso tolu (Mata 20:17-19, O le 7 10:32-34, Lu 18:31-33)
E ui lava na faailoa atu e Iesu i Ona soo e uiga i Lona faalataina, saisaitia, tauemuga, o le laveaiga i nuu ese, sasa, ma le faasatauroga, Ona soo, o i latou ia o le foafoaga tuai, sa le mafai ona malamalama i Ana afioga. O lea la, sa latou le malamalama i le uiga o Iesu (Lu 18:34)
Na faalataina Iesu e Lona soo
E leʻi faalataina Iesu e se tagata ese, ae na faalataina Iesu e Lana lava uo o Iuta, o se tasi o Ona soo. Iuta e le’i taliina le alofa o Iesu, auā o lona alofa i le fa‘atamaoaigaina o ia lava ma le mana‘o i tupe sa sili atu i lona alofa ‘iā Iesu.
O le mea lea na ia fa'alataina ai Lona Matai i tupe ario e tolugafulu ma tu'uina atu o Ia i le 'au ositaulaga sili (Mata 26:14-16).
Le pu'eina o Iesu i le faatoaga
E ui lava i le mea moni, na faailoa atu ma saunia e Iesu Ona soo e uiga i le pueina faapagota o Ia, Na se‘i e Peteru lana pelu ma osofa‘i ia Maliko, o se auauna a le faitaulaga sili ma tipi ese lona taliga taumatau.
Na faatonuina e Iesu Peteru e tuu lana pelu i lona faamoega ma faamalolo ai le taliga o Maliko. Na fetalai atu Iesu ia Peteru, o i latou uma e tago i le pelu, e fano i le pelu.
Sa faaauau e Iesu ma fetalai atu, “Tou te le manatu ea e le mafai nei ona ou tatalo i loʻu Tamā, ‘ona foa‘i mai ai lea ‘iā te a‘u i le taimi nei o lekeona e sefulu ma le lua o agelu? A e faapefea la ona taunuu o tusitusiga paia, e faapea ona tatau ai. O le ipu ua foaiina mai e lo'u Tama ia te au, ou te le inu ea?” (Mata 26:51-54, Iose 18:1-11)
Ua fetalai atu Iesu i le au faitaulaga sili, o kapeteni o le malumalu, ma toeaina, na latou o mai ia te Ia e pei o se gaoi ma pelu ma uatogi, a o nofo o ia i lea aso ma lea aso ma i latou ma aoao atu i le malumalu, a ‘ua latou lē pu‘e ‘iā te ia. Ae na faia uma nei mea, ina ia taunuu ai tusitusiga paia a le au perofeta. Ua fetalai atu Iesu ia i latou, o lo latou itula lea ma le mana o le pouliuli (Lu 22:52-53)
O le au soo uma, o ē sa tumau pea tuai foafoaga, tu'ua Iesu ma sola (Mata 26:31)
Ae e leʻi tetee Iesu i Lona puʻeina ma e aunoa ma se tetee, Sa tuuina atu o Ia e Lona soo ma Ona lava tagata i le faitaulaga sili ona sosoo ai lea ma Nuuese.
O le faamasinoga ma le fesiligia e Ana
Na aumaia Iesu i le fale o le faitaulaga sili ma na muai aumaia ia Ana, o le tamā lea o le avā a Kaiafa, o le ositaulaga sili i lea lava tausaga. Na avatu e Kaiafa le fautuaga i tagata Iutaia e tatau ona oti le tagata e toatasi mo le nuu.
Na fesili le faitaulaga sili ia Iesu e uiga i Ona soo ma Lana aoaoga faavae. Ua tali atu Iesu ia te ia, na Ia fetalai faaaliali i le lalolagi. Sa a‘oa‘o atu o ia i le sunako ma le malumalu e masani ai tagata Iutaia. E leai sana tala na fai faalilolilo.
Na fesili Iesu i le faitaulaga sili, aisea na ia fesili ai ia te Ia ma fautua atu o le a ia fesili atu i ai, o lē na fa‘alogo ‘iā te Ia ma mea na Ia fetalai atu ai ‘iā te i latou, auā ‘ua latou iloa le mea na ia fetalai mai ai.
Ina ua uma ona fetalai Iesu i nei upu, o se tasi o leoleo, o lē na tu mai, na taia Iesu i lona alofilima, fai mai, “Ia faapea ona e tali atu i le faitaulaga sili? Ua tali atu Iesu ia te ia, “Afai ua ou tautala leaga, molimau i le leaga: ae afai e lelei, se a le mea e te ta ai ia te au?
O le fesili a Kaiafa
Ina ua uma ona fesiligia e Ana, Na auina atu e Ana Iesu o fusifusia ia Kaiafa le ositaulaga sili. O le taimi lava ua oo i le aso, le au faitaulaga sili, ua faapotopoto faatasi toeaina o le nuu ma le au tusiupu ma taitai atu o Ia i la latou taupulepulega
‘Ua sā‘ili fo‘i le ‘au ositaulaga sili ma le fono uma i se molimau pepelo ‘iā Iesu e fasioti ai ‘iā te ia, a ‘ua latou lē maua. E toatele na latou molimau pepelo ia te Ia, a ‘ua lē tutusa a latou molimau.
Ona tulaʻi mai lea o molimau e toʻalua ma molimau pepelo iā Iesu, fai mai, na latou faalogo ai o fetalai mai Iesu, o le a Ia faaumatia le malumalu na faia e lima ma i totonu o aso e tolu, O le a ia fausia se isi e lei faia e lima.
Na tu i luga le faitaulaga sili i le totonugalemu ma fesili atu ia Iesu pe Na te le tali atu ia i latou. Ae sa filemu Iesu ma e lei tali atu.
Ina ua toe fesili le faitaulaga sili ia Iesu, pe afai o Ia o le Keriso le Alo o le ua Faamanuiaina, Na fetalai Iesu, “Ua e fai mai (“O aʻu” Mata 14:62): tou te iloa atu foi le Atalii o le tagata o loo nofo i le itu taumatau o le Silisiliese, ma afio mai i ao o le lagi”.
Ina ua uma ona fetalai atu Iesu i nei upu, sa saei e le faitaulaga sili ona ofu ma faapea atu, na fetalai Iesu i le Atua. O lea na latou le manaʻomia ai se isi molimau, aua ua faalogo uma i Ana upu. Ma sa latou fai mai uma ua agasala o Ia i le oti
Na faamaonia le nofosala o Iesu ma faasalaina i le oti ona o ana fetalaiga na manatu i ai taʻitaʻi lotu o se upuleaga..
Na fetalai Iesu i le mea moni ma ona o le upu moni latou te leʻi manatu ai o Iesu o le Keriso, o le Alo o le Atua soifua, ae o se fili; o se fili o le Atua. Ona o lo latou tauaso, Na faamaonia lona nofosala ma faasalaina i le oti.
Na feanu ia Iesu, ulagia, ma taia
Ina ua uma le fesiligia, O tagata na taofia Iesu, sa latou tauemu ia Iesu ma feanu ia Iesu i Ona fofoga, ma ta ia Iesu. Ma ina ua latou ufiufi mata o Iesu, na latou taia Iesu i fofoga, ma fesili atu ia te Ia, fai mai, “Valoaga, o ai ea na taia oe?” E tele fo‘i isi mea ‘ua latou fai ‘upu leaga ai ‘iā Iesu (Lu 22:63-66)
Na tuuina atu e Iesu i Nuuese
I le taeao na sosoo ai, le au ositaulaga sili uma, toeaina o le nuu, ‘ua taupulepule fo‘i le ‘au tusi‘upu ‘iā Iesu e fasioti ‘iā te ia. Sa saisai Iesu ma aumai i le maota o le faamasinoga ia Ponotio Pilato, le kovana*.
A o ulufale atu Iesu i le maota o le faamasinoga, latou te leʻi ulu atu ona sa latou lē mananaʻo e leaga, ina ia latou aai i le paseka. Ona sau ai lea o Pilato i fafo ma fesili atu ia te i latou, o le a le tuuaiga na latou faia ia lesu. Na latou tuuaʻia Iesu i le faasesēina o le nuu, ua vavao ona avatu le taulaga ia Kaisara, fai mai o Ia lava o Keriso le Tupu, O Iesu o se tagata fai mea leaga ma o lea na latou tuuina atu ai o Ia ia te ia.
Ua fai atu Pilato ia te i latou, ina ia latou ave o Ia ma faamasino ia te Ia e tusa ma la latou tulafono. Kae ne fai atu latou me e se ‵tau mo latou o tamate se tino. Ona taunuu ai lea o fetalaiga a Iesu, lea na ta'u mai ai le oti o le a Ia maliu ai.
Na toe foi atu Pilato i le maota faamasino ma valaau atu ia Iesu. I luga o tuuaiga uma a le au ositaulaga sili ma toeaina, Sa faalologo Iesu ma e le’i toe fai atu se tala. O lea na ofo ai Pilato. Na fesili Pilato ia Iesu pe Na te lei faafofoga i tuuaiga uma ma molimau uma, ae sa filemu pea Iesu ma e lei tali mai.
Na fesili Pilato ia Iesu pe aisea na Ia le tali atu ai ia te ia, auā ‘ua ‘iā te ia le pule e fa‘asa‘oloto ai Iesu ma fa‘asatauroina Iesu. Ae fai mai Iesu, ina ia leai se pule e faasaga ia te Ia pe a le tuuina atu ia te ia mai luga. O le mea lea o le tasi, o lē na tuʻuina atu o Ia iā Pilato e sili atu lona agasala.
Le Tupu o Iutaia
I le taimi o lona suesueina, Sa fesili Pilato ia Iesu pe o Ia moni lava o le tupu o Iutaia. ‘Ua tali atu Iesu ‘iā te ia pe na fai fua na o ia, pe ta‘u atu fo‘i e isi ‘iā te ia (Jn 18:34)
Ua tali atu Pilato, “O a’u ea o se Iutaia? O lou lava nu‘u ma le ‘au ositaulaga sili ‘ua tu‘uina mai oe ‘iā te a‘u, se a le mea ua e faia? Na tali atu Iesu, “E lē mai le lalolagi nei loʻu Malo: ana mai le lalolagi nei lo'u Malo, ona tau ai lea o a'u auauna, ‘ina ‘ia lē tu‘uina atu a‘u i tagata Iutaia: a o lenei, e le mai iinei lo’u malo.”
Ua toe fesili atu Pilato, “O oe ea o se tupu? Ua tali atu Iesu ia te ia: “Ua e fai mai o aʻu o le tupu. O le mea lea na ou fanau ai, ma o le mea lea na ou sau ai i le lalolagi, ina ia ou molimau i le upu moni. O i latou uma o i le upu moni e faalogo mai i lo’u leo.” Ua fai atu Pilato ia Iesu “O le a le upu moni?”
I le taimi o le su'esu'ega, Ua fai atu Pilato i le au faitaulaga sili ma le nuu, na ia le maua se sala ia te Ia. Ae sa tutumau pea tagata ma sa sili atu le feita ma fai mai, na Ia faaosoina tagata, a'oa'o atu i Iutaia uma lava, e amata mai i Kalilaia e o‘o mai i lenei mea
Na aumaia Iesu ia Herota ma sa tauemuina
Ina ua faalogo Pilato ia Kalilaia, sa ia fesili atu po o Iesu o se Kalilaia. Ina ua ia iloa o Iesu o se tagata Kalilaia ma e mai i le pulega a Herota, na ia auina atu Iesu ia Herota, o lē sa i Ierusalema i ia ona po.
Ina ua vaai Iereta ia Iesu, sa matuā fiafia o ia, aua ua leva ona fia vaai ia te Ia, auā na fa‘alogo o ia ‘iā te ia i mea e tele. O le mea lea na ia fa'amoemoe ai e va'ai i se vavega na faia e Ia.
A o tutu le au faitaulaga sili ma le au tusiupu ma tuua’i malosi o Ia ma fesili atu Herota ia Iesu, E leai se tala a Iesu.
O Herota ma lana tagata tau ‘ua ‘ino‘ino ‘iā te ia ma tauemu ‘iā te ia ma fa‘a‘ofu ‘iā te ia i se ‘ofu talaloa matagofie., ma toe auina atu o Ia ia Pilato
Iesu po o porabas
Talu ai o se tū masani a Iutaia le tatalaina o se pagota i le taimi o le Paseka, O Iesu ma se pagota taʻutaʻua o Parapa, o le faomea fo‘i o lē na tu‘uina atu i le falepuipui mo se fouvalega i le ‘a‘ai ma le fasioti tagata, na aumai i luma o tagata.
Talu mai Pilato ma Herota, e lei maua lava se mea sese ia te Ia, Sa fautua atu Pilato o le a Ia aoaiina Iesu ma faasaoloto o Ia. Ae o tagata, o ē na fa‘aosoina ma fa‘aoleolegia e le ‘au ositaulaga sili ma toeaina, e faasaoloto Parapa ma fasiotia Iesu, ‘ua ‘alaga o ia ‘ia tatalaina Parapa ma fa‘asatauro Iesu (Faitau foi: Iesu po o porabas, O ai e te filifilia?).
Sa aoaiina ma tauemuina Iesu
I le taimi o le su'esu'ega, Na ave Iesu e fitafita i le maota, lea na ta'ua o le Praetorium, ma sa aoaiina (sasaina). ‘Ua fa‘apotopotoina le ‘au uma o fitafita, ‘ona latou to‘eseina lea o ‘ofu o Iesu, ma fa‘a‘ofu ‘iā te ia i le ‘ofu mūmū.. Sa latou milo se pale tuitui, ua latou tuu i luga o Lona ao ma tuu atu ia te Ia le u i Lona aao taumatau.
Sa latou tootutuli i Ona luma ma tauemu ia te Ia, fai mai, “Talofa, Tupu o Iutaia!” Sa latou sasa ia te Ia i o latou lima ma feanu ia te Ia ma ave le ū ma ta i le ao o Iesu.
O le tauemu ia Iesu ina ua mavae le aoaiga
Ina ua uma ona aoaiina ma tauemuina Iesu, ‘Ua toe alu atu fo‘i Pilato i fafo ma fai atu ‘iā te i latou, ‘ina ‘ia ta‘ita‘iina mai e ia o Iesu ‘iā te i latou, ‘ina ‘ia latou iloa ai e le‘i iloa e ia se mea e leaga ai o ia.
Ona afio mai lea o Iesu, ‘ua ‘ofu i le pale tuitui ma le ‘ofu pāuli.
Ua fai atu Pilato ia te i latou “Faauta i le Tagata!” Ae ina ua iloa atu o Ia e le au ositaulaga sili ma leoleo, sa latou alalaga, e tatau ona ia faasatauroina o Ia.
Sa taumafai Pilato e tatala Iesu, a ‘ua ‘alalaga mai tagata Iutaia ‘iā te ia ma fa‘amata‘u ‘iā te ia, ana faapea na te tuuina atu Iesu e alu, ona lē toe avea ai lea o ia ma uō a Kaisara. Talu ai o tagata uma, o lē ‘ua fai o ia ma tupu, ‘ua tautala o ia ‘iā Kaisara.
Ina ua faalogo Pilato ia latou upu, ‘ua ia ‘aumaia Iesu i fafo ma nofo i lalo i le nofoa fa‘amasino i le mea e ta‘ua o le paepae (i le gagana Eperu, Kapata). Ma o le sauniuniga o le Paseka, pe tusa o le itula e ono ona fai atu lea o Pilato i tagata Iutaia, “Faauta i lo outou Tupu!” A ua latou alalaga, “Ave ese ia te Ia, alu ese ma Ia, faasatauro ia te Ia!”
Na fesili atu Pilato iā i latou: “Ou te faasatauro ea lo outou Tupu?” Ua tali atu le au faitaulaga sili, “E leai so matou tupu ua na o Kaisara”
Talu ai e leʻi maua e Pilato se mea sesē iā Iesu ma talu ai e leʻi mafai ona ia faia se mea e faatalitonu ai tagata i le lē sala o Iesu., na ia tago i le vai ma mulumulu ona lima i luma o le motu o tagata, fai mai e mama o ia i le toto o lenei Tagata amiotonu. Ae na tali mai tagata ma faapea mai o le a i luga o i latou ma luga o a latou fanau Lona toto.
Ona talia lea e Pilato la latou talosaga. Sa tatalaina Parapa ma sa tuuina atu Iesu ina ia faasatauroina.
Le ala i le satauro
Ina ua uma ona fesiligia, o le tauemu, ma le aoaiga, na latou aveese Iesu’ ofu i Ona lava ofu, ma ta‘ita‘iina atu Iesu e fa‘asatauroina.
I le ala i Kalevario, na latou maua Simona le Kurene, o ai na ui ane, o mai i fafo o le atunuu, ma sa latou faamalosia o ia e amo le satauro o Iesu.
O le Faasatauroga
Ina ua latou taunuu i Kalevario (i le gagana Eperu Kolokota, le nofoaga o le ulupoo), na latou avatu ia Iesu le vineta ua fefiloi ma le kala e inu ai (muro (O le 7 15:23)). Ae ina ua tofo i ai Iesu, Na te le inuina.
Ona tago lea o fitafita i Ona ofu ma faasatauroina Iesu i le itula e tolu. Ma na fetalai Iesu: “Tama ia faamagalo i latou, aua ua latou le iloa le mea ua latou faia.”
Ina ua latou faasatauroina Iesu, ona latou ave lea o Ona ofu ma fai vaega e fa, i fitafita taitasi se vaega; ma lona ofu talaloa: nei le peleue (ofu tino) sa leai se su'iga, lalaga mai le pito i luga atoa. Ona latou fetautalatala'i ai lea, ina ia latou le saeia, a ia fai le vili, e ona ia. Ona taunuu ai lea o le mau ua faapea mai, Na latou vaevaeina oʻu ofu iā i latou, ma mo lo'u ofu, sa latou faia le vili (Ps 22:19).
O lenei, o le tinā o Iesu ma le uso o lona tinā o Maria le avā a Keleofa ma Maria le Makatala ua tutū i tafatafa o le satauro o Iesu.. Ina ua silasila atu Iesu i Lona tina ma le soo, o lē na Ia alofa i ai (Ioane), Sa Ia fai atu i Lona tina, “Fafine, faauta i lou atalii!” Ma i le soo “Faauta, lou tina!” Ma mai lena itula, Ua ave o ia e le soo i lona fale.
Sa tauemuina Iesu i le satauro
Na tusia e Pilato se ulutala i le gagana Eperu, Greek, ma le Latina ma tuu i luga o le satauro. Luga o Iesu’ ulu, sa tusia le ulutala o Lana tuuaiga, ‘O Iesu lenei le Nasareta, le Tupu o tagata Iutaia.’
O lenei, o ē na ui ane ‘ua fāifāi ‘iā te ia, talotalo o latou ulu. Sa latou tauemu ia Iesu i le faapea atu, “O oe o lē lepeti le malumalu ma toe faia i aso e tolu, ia e faaola ia te oe ma e alu ifo i lalo mai le satauro. Afai o Oe o le Alo o le Atua, alu ifo i lalo mai le satauro!”
E faapena foi ona tauemu le au faitaulaga sili ia Iesu, faatasi ma le au tusiupu ma toeaina i le faapea atu, “Na ia faaolaina isi; E le mafai e Ia lava ona faaolaina. Afai o Ia o le Tupu o Isaraelu, ia alu ifo nei o Ia nai le satauro, ma o le a tatou talitonu ia te Ia. Sa ia faalagolago i le Atua; ‘ia lavea‘iina o Ia e ia nei, pe afai e finagalo o Ia ia te Ia: aua na Ia fetalai mai, O aʻu o le Alo o le Atua.”
O se tasi o tagata gaoi (tagata faomea, tagata solitulafono) upuleagaina (upuvale) Iesu ma faapea atu, “Afai o Oe o le Keriso, laveai oe ma i matou.” A ua aoai atu le isi ia te ia ma faapea atu, “E te le mata’u ea i le Atua, auā o lo‘o i ai ‘outou i lea lava fa‘asalaga? Ma e moni lava tatou amiotonu; auā ‘ua maua e i matou le taui e tatau ai ‘iā matou galuega: a o lenei tagata e leai se mea leaga na ia faia.” Ona fai atu lea o ia ia Iesu, “Le Alii e, ia e manatua mai a’u pe a e afio mai i Lou Malo.” Ona fetalai atu lea o lesu ia te ia, “E moni ou te fai atu ia te oe, O le aso ta te faatasi ai ma a’u i le parataiso.” (Lu 23:39-43)
O le pogisa mai le itula lona ono seia oo i le itula e iva
Ma mai le itula lona ono, ‘ua fa‘apouliuligia le la ma ‘ua i ai le pouliuli i le nu‘u uma, ‘ua o‘o i le itula e iva. Ma i le itula e iva, Na alaga Iesu ma le leo tele, fai mai, "O lea, Eli, lama sabaketani? (Loʻu Atua, Loʻu Atua, se a le mea ua e tuulafoai mai ai ia te au?)
O nisi o i latou na tutū ai ma fa‘alogo ‘iā Iesu, fai mai na valaau atu Iesu ia Elia. Ae leai, Na valaau Iesu i le Atua, o lē na tuua o Ia, auā ua Ia tuu atu le agasala a le lalolagi i ona luga.
Ina ua silafia e Iesu ua taunuu mea uma ma o le a taunuu foi le Tusi, fai mai, “Ou te fia inu.”
Sa tamoe se tasi o i latou, ma ave le fusu, ma tumu i le vineta. Sa ia tuu i luga o le ū ma avatu ia Iesu e inu ai. Fai mai isi o i latou, “Tuu ai pea, sei o tatou vaai pe sau Elia e faaola ia te Ia.”
Ina ua talia e Iesu le vineka, Sa ia toe tagi ma le leo tele “Tama, i ou aao ou te tuuina atu lo’u agaga.” Sa tagi o ia ma faapea atu “Ua uma” ma tuu atu lona agaga
Sa saeluaina le veli o le malumalu
I lena taimi, O le ie puipui o le Malumalu sa mautotogi i le lua mai le pito i luga i le pito i lalo; Ma na lulu le lalolagi, ma papa; ma na matala le tuugamau; Ma e tele tino o le Au Paia na momoe. Ona sau ai lea i le tuugamau ina ua mavae Lona Toetu, Ma o atu i le aai paia, ma foliga mai i le tele.
A o le taitai o le toaselau, ma i latou sa faatasi ma Ia, Matamata ia Iesu, vaai i le mafuie ma mea na faia, Na latou fefefe tele, fai mai, “E moni lava o le Alo lenei o le Atua”
O le faamaoniga o Iesu’ oti
Talu ai o le sauniuniga, ma sa le mafai ona tumau tino i luga o le satauro i le aso sapati, ‘ua fai atu Iutaia ‘iā Pilato ‘ia gauia o latou vae ma ‘ia ‘ave‘eseina.
Ina ua o mai fitafita, na latou gauia vae o le tagata gaoi muamua ma le tasi. Ae ina ua latou o mai ia Iesu ma iloa ai ua maliu o Ia, latou te le’i gauia Ona vae. Ae o le tasi o le au fitafita na tutui Lona itu i le tao, ma vave alu atu ai i fafo mai lona tino le toto ma le vai. Ina ia latou vaai ma avea ma molimau i le mea moni na maliu Iesu ma e leai se tasi e mafai ona taʻu atu mulimuli ane, e lei maliu moni lava Iesu i le satauro.
Ma o ia o lē na vaai i ai sa ia molimau ma o lana molimau e moni ma ua ia iloa e moni lana tala, ina ia outou talitonu. Aua ua faia nei mea, ina ia taunuu ai le mau, e lē gauia se ivi o Ia. Ma toe fai mai foi le isi mau, O le a latou vaavaai atu i lē na latou tuʻia (Ex 12:46, E leai 9:12, Ps 34:21, Saka 12:10, Op 1:7).
Le tanuga ma le toetu o Iesu Keriso
Na aveesea Iesu mai le satauro, ‘ua manu‘a fo‘i lona tino i ‘ie lino ma mea manogi ma tu‘u ai i le tu‘ugamau o Iosefa. O Iosefa o se tagata mauoa mai Arimataia ma o se tasi o le aufono. O Iosefa foi o se soo o Iesu i le mea lilo, ona o le fefefe i tagata Iutaia, o ē na faatalitalia le Malo o le Atua.
Ina ua mavae le tolu aso, Ua toetu Iesu mai le oti, e pei lava ona valoia e Iesu i Ona soo.
Le Ipu a le Tama
Sa faia e Iesu se filifiliga e tago i le ipu a le Tama ma inu i le ipu a le Tama. E ui lava o Iesu o le Alo o le Atua, Na aʻoaʻoina e Iesu le usiusitai e ala i mea, na puapuagatia Iesu. Ma o lea na alu atu ai Iesu i le usiusitai i le Atua i le ala o puapuaga ma le ala o le tauemu ma le maasiasi, a o taulaʻi atu Ona fofoga i le Atua. Sa onosaia e Iesu le satauro mo le olioli na tuuina atu i Ona luma (Ofi 5:8; 12:2).
E ui ina sa ulagia Iesu e le lalolagi i taimi o ana fesili, aoai, ma i le satauro, Sa tumau faamaoni Iesu i Lona Tama.
E leʻi tauemu Iesu i Lona Tamā ma na te leʻi faalumaina foʻi o Ia, e ala i le le usiusitai i le o le a le tama, a ‘ua ‘avea Iesu ma tauemuga ma ‘ua mā, ona o Lona usiusitai i le Tama. Ona o lena, Sa Ia faamamaluina, faaeaina, ma faamamaluina Lona Tama i Lona soifua.
O tauemuga a le lalolagi
O i latou, o e ua toe fanauina ia te Ia ma ua oofu ia Iesu Keriso ma ua avea ma atalii o le Atua, ua avea ma tauemu i le lalolagi..
E toatele perofeta, o e na soifua i le Feagaiga Tuai ma le toatele o atalii o le Atua, o e na ola ina ua mavae le toetu o Iesu Keriso i le taimi o le Feagaiga Fou sa ulagia e tagata.
O le toʻatele o i latou ua tuuaʻia sesē ma ua tauemuina ma fasiotia. Sa latou i ai, e pei lava o Iesu, o lē sa pa‘ia ma amiotonu ma sa ola i le olaga pa‘ia, tuuaia sese ma faasalaina i le oti.
I lenei vaitau, e toatele tagata talitonu ua mulilua ma le lalolagi.
Nai lo le faia o le mea sili e manumalo ai, O ai e auai i le lalolagi; le malo o le pouliuli, mo Iesu Keriso ma le Malo o le Atua, e ala i le talaiina atu o le upumoni a le Atua i na agaga, o lo‘o aga‘i atu i seoli, ma valaau atu ia i latou ia salamo, latou te taumafai e manumalo i latou mo i latou lava.
Latou te le mananao e avea ma fili o le lalolagi, ae latou te mananaʻo e faauō atu i le lalolagi.
O le mea lea ua mulilulua ai le toatele ma ua o ese mai le upu moni a le Atua. Ua latou fetuunaia ma fetuunai le talalelei a Iesu Keriso, ina ia le gata ina mafai ona latou tumau i uo ma le lalolagi, ae e mafai foi ona latou ola e pei o i latou, O ai e auai i le lalolagi; le malo o le pouliuli.
O se uo a le lalolagi o se fili o le Atua
Outou mulilua ma mulilua, Tou te le iloa o le faigauo a le lalolagi o le alofa tele lea ma le Atua? po o ai lava le mea o le a avea ma uo a le lalolagi o le fili o le Atua (Iakopo 4:4)
Ae o le upu fai mai, o se uo a le lalolagi o le ita i le Atua. E lē mafai ona avea oe ma uō a le lalolagi ma i le taimi lava e tasi o se uō a le Atua.
E le tatau ona faateia lena mea, talu mai le pule o lenei lalolagi, le malo o le pouliuli, o le tiapolo ma o Iesu o le Tupu o le Malo o le Atua.
E le mafai ona e usitai, tautua, ma ia faaeaina le tiapolo e ala i o outou tino ma i le taimi lava e tasi ia usiusitai, tautua, ma faaeaina Iesu i lou agaga. O se filifiliga, lea e tatau ona e faia.
Afai e te faia se filifiliga mo Iesu ma filifili ai mulimuli ia te Ia, ona le toe mafai lea ona e mulimuli i le lalolagi. Aua o le a faafouina lou mafaufau i le Afioga a le Atua, o lea o le a le toe maua ai e outou le mafaufau o lenei lalolagi ma ola ai faapei o le lalolagi.
O le faaiuga, e ulagia outou e le lalolagi, e pei lava ona tauemuina Iesu, ma o le a latou manatu ia te oe a vale
E le gata ina latou tauemu ia te oe, ‘ae latou te molia pepelo ‘outou. E tala pepelo tagata e uiga ia te oe. O lenei, e uiga uma i le auala e te taulimaina ai lenei mea.
Pe e te tuʻuina atu ea ou lagona ma ou lagona e taʻitaʻia lau tautala ma au amioga ma o le a e ita ma faamaonia ai lou mama.? Pe e te gugu, e pei lava o Iesu, aua e te alofa ia Iesu, ma ‘ua ‘outou iloa po o ai ‘outou ‘iā Keriso, ‘ua o‘o fo‘i i lea lava mea e tasi lo ‘outou Ali‘i ma lo ‘outou Matai, ma ‘ua faia fo‘i e ia le fa‘aa‘oa‘o o le ola i le lalolagi.?
Auā o le mea lea na vala'auina ai 'outou: auā na tigaina fo‘i Keriso mo i tatou, tu’u mai ia i tatou se fa’ata’ita’iga, ina ia e mulimuli i Ona tulaga aao: O ai na le agasala, e lei maua foi se pepelo i lona gutu: WHO, ina ua upuleagaina o Ia, e le'i toe faifai; ina ua Ia puapuagatia, Na te le'i faamata'uina; a ‘ua tu‘uina atu o ia e ia i lē e fa‘amasino ma le tonu: O ia lava na tauave a tatou agasala i Lona lava tino i luga o le laau, tatou te, oti i agasala, e tatau ona ola i le amiotonu: o ona faalavalava na faamaloloina ai outou (1 Pe 2:21-24)
Ina ua uma ona faia ma faia e Iesu mo oe, ua e loto ea e avea ma tauemu mo Iesu Keriso i le lalolagi, e ala i le tumau faamaoni i le upumoni a le Atua ma tumau i le usiusitai i Lona finagalo ma ia faaeaina ma faamamaluina o Ia? Pe e te toe avea Iesu Keriso ma tauemuga, e ala i le nofo i totonu le usitai i lona finagalo?
‘Ia fai ma masima o le lalolagi’
*O le puapuagā o Iesu na fatuina i luga o le faavae o tala lelei e fa (Mataio, Mareko, Luka, ma Ioane). E ui lava o le anotusi o le mea moni, atonu e se ese le faasologa o mea na tutupu.
