O le puapuagā ona o le Suafa o le Alii o Iesu Keriso o se vaega o olaga o Kerisiano (O le Ekalesia). Le mea ua faatuina ai le Suafa o le Alii ma ta’uta’u atu ai Lona Suafa, ma o tagata o ni soo o le Afioga a le Atua, e iai sauaga. Mai le amataga o taimi, Tagata o le Atua (O le Fono Aoao a le Atua) ua mafatia. Aisea? Ona o le Suafa o le Alii. O i latou, o ē e ona le Atua ma tauaveina Lona Suafa e mafatia i sauaga i le lalolagi. Aisea ua sauaina ai i latou? Ona o le inoino i le Atua ma Lona Suafa o fili o le Atua; o le tiapolo ma lana autau i le malo faaleagaga (O Le Pa'ū o Agelu) ma le lalolagi (tagata pau). Sei o tatou vaavaai i le mea o fai mai ai le Tusi Paia e uiga i puapuaga ona o le Suafa o le Alii le Atua ma le Suafa o le Alii o Iesu Keriso.
Na mafatia tagata filifilia o le Atua i sauāga
A o soifua Iosefa, sa lelei mea uma i le fanauga a Isaraelu, o ē na nonofo i Aikupito. Sa nonofo le fanau a Iakopo i Kosena i le filemu ma le saolotoga. Ae na maliu Iosefa ma tulai ai se tupu, o lē na lē iloa Iosefa ma manatu o Isaraelu o se faamataʻu i le nuu.
Ua fanafanau Isaraelu ma ua matuā faatoʻateleina ma faatoʻateleina ma matuā faatoʻateleina. Sa tumu le laueleele ia i latou.
‘Ua iloa atu e Farao ma Aikupito ‘ua to‘atele ma malolosi atu le fānauga a Isaraelu ‘iā te i latou. Sa latou fefefe ne'i latou au faatasi ma o latou fili ma tau faasaga ia te i latou ma aveesea i latou mai le laueleele.
Ona latou faapuapuagatia ai lea o le fanauga a Isaraelu ma faatigaina o latou olaga i le pologa faigata. Na latou lafo foʻi tama tane uma i le vaitafe e faaumatia ai tagata o le Atua.
Ae na silasila le Atua i Ona tagata ma le leaga o Farao ma Aikupito. Na Ia molimauina sauaga o Ona tagata.
E leʻi taofia e le Atua sauāga ma e leʻi faia foʻi le leaga o Farao ma Aikupito, vave. Sa ia faatagaina (le tumau) o le nofo pologa, pologa, mafatia, ma le fasiotia o atalii na fananau mai.
I le taimi nei, Na saunia e le Atua le laveaʻiina o Ona tagata ma saunia o ia e togiolaina Ona tagata mai le nofo pologa ma le pologa a Farao..
I le taimi atofaina a le Atua, ina ua oo mai le alaga o le fanauga a Isaraelu ia Ieova, Na auina mai e le Atua Lana lavea'i o Mose. Na alu atu Mose i le Suafa o le Alii ma fai ma sui o Ia ia Farao, o Aikupito, ma Isaraelu.
Ma o lea na faaalia ai e le Atua Lona alofa i Ona tagata ma Lona silisiliese e ala i faailoga ma vavega, o le togiola, ma manumalo i taua (Esoto 1-20).
O malo faapaupau, o lona atua o le tiapolo, ‘ua matata‘u ma ‘ino‘ino i le ‘āiga o Isaraelu. E le ona o tagata, ae ona o le Suafa o le Alii.
Na fefiloi tagata o le Atua ma tagata faapaupau ma faapaupau
A o tumau pea le faamaoni o Isaraelu i lo latou Alii, e ala i le tausia o le Tulafono a Mose, sa latou ola i lalo o le puipuiga a le Atua ma sa Ia tau mo i latou i totonu le taua. Ae o le taimi lava na liliuese ai Isaraelu mai le Alii ma Lana afioga ma le faamaoni i le Atua, Na aveese e le Atua Ona aao mai ia i latou ma tuua ai na o i latou.
Nai lo le tumau faamaoni i le Atua, na liliuese Isaraelu mai lo latou Atua ma tuua Ana afioga ma poloaiga i le tele o taimi.
E ui ina sa latou tausia le auaunaga i le malumalu ma asiasi atu i le malumalu, sa latou le usiusitai i afioga ma poloaiga a le Atua.
O lea na tuua ai e le fanauga a Isaraelu lo latou Atua ona e lē o iai le Tulafono a Mose i o latou loto, a ua tumu o latou loto i o latou lava ala.
E ui lava i le lapataiga a le Alii, sa latou talia aganuu faapaupau ma a latou tapuaiga ma atua.
Sa latou faafefiloi faatasi ma afioga ma poloaiga a le Atua, lea na latou faaleagaina ai le paia o le Atua ma ola ai o nuu ese i le fouvale ma le le usiusitai i le Atua..
O puapuaga o perofeta, o lē na tautala i le Suafa o le Alii
Ave, o'u uso, o perofeta, o e na fetalai mai i le Suafa o le Alii, mo se faataitaiga o le mafatia i puapuaga, ma le onosai. Faauta, matou te faitau i ai e fiafia o ē tumau (Iakopo 5:10-11)
E ui lava na fananau mai i latou i le fanau a Iakopo (Isaraelu) ma atonu na ta'uta'u atu le Suafa o le Alii, e le o i latou mo le Atua.
Soo se taimi lava e tulai mai ai se perofeta a le Alii ma faasagatau atu i le aiga o Isaraelu ia latou galuega leaga ma valaau atu ia i latou ia salamo., e leʻi faalogo pea Isaraelu ma salamō.
E ui ina fetaia'i i latou e perofeta ma a latou amioga fouvale ma galuega leaga (agasala), latou te lei faaalia le salamo. Sa latou le salamo ma toe foi atu i le Atua ma gauai atu ia te Ia ma faia Lona finagalo. Nai lo lena, ‘ua latou fa‘alologo le perofeta ma fa‘aauau a latou galuega leaga.
Ma o le mea lea na sauaina ai perofeta moni a le Alii ma faatele ona faatoilaloina ma fasiotia ona o le Suafa o le Alii..
Sa alofagia perofeta pepelo, maua, ma viia e tagata. Ae o perofeta moni a le Alii na onosaia faigata ma sauaga. Na puapuagatia perofeta moni a le Alii mo Lona Suafa. Ae ui i mafatiaga, sa latou tumau faamaoni i le Atua ma aumai Lana afioga (Faitau foi: E faapefea ona iloa perofeta pepelo i aso nei?).
Le puapuaga o Iesu, O Le na afio mai i le Suafa o le Alii
I le taimi atofaina a le Atua, Iesu, o le Alo o le Atua ma le Togiola o le tagata pa'u na afio mai i le lalolagi. Na afio mai Iesu i le Suafa o le Alii ma o le faatusa manino o le Atua. Sa Ia fetalai atu i Ana afioga ma faia Ana galuega ma savali i le faatuatua i le Atua ((a.o. Luka 10:22, Ioane 1; 3:16-21; 4:34; 5, Eperu 1:1-3).
Ae pei lava o perofeta, o ē na tautala i afioga a le Atua ma sauaina, Sa sauāina foʻi Iesu e ona tagata. Na puapuagatia o Ia ona o le Suafa o Lona Tama ma Lana afioga na Ia tuuina atu i tagata
Sa teena foi Iesu, tosina, ma fasiotia. Sa manatu tagata ua latou aveesea Iesu, Ae na sese i latou.
Sa le lava le malosi o le oti e taofia ai Iesu i lona mana. Talu ai e sili atu le malosi o le mana o le Atua nai lo le malosi o le oti.
Ma ina ua mavae aso e tolu i seoli, Na toetu Iesu o Victor mai le oti ma avea ai le Tusitala ma le ala o le faaolataga mo le tagata pa'u (Faitau foi: O puapuaga o Iesu Keriso).
Le fanau mai o le ekalesia
Ina ua mavae ona afio aʻe Iesu i le lagi ma afio i le nofoalii i le itu taumatau o le Tamā, na auina mai e le Tama le Agaga Paia i le lalolagi, e tusa ma le afioga ma le folafolaga a Iesu.
Na afio mai le Agaga Paia i le lalolagi ma sa tupu i totonu o tagata, o ē na papatisoina ma fa‘aamiotonuina i le taulaga ma le toto o Iesu Keriso. O i latou faatasi o le ekalesia a le Atua lea na avea ai Iesu ma Ulu. Ma sa latou nonofo i le Feagaiga Fou ua faamaufaailogaina i le toto o Iesu.
O i latou, o e ua toe fanauina ia Keriso ma ua avea ma se foafoaga fou ma ua auai i le ekalesia, faataunuuina le tofiga, lea na tuuina atu e Iesu i Ona soo ma molimau.
Ae i le usiusitai i le Upu, ola e tusa ma le finagalo o le Atua, ma le talaiga o le talalelei a Iesu Keriso, na oo mai sauaga.
O sauaga ma puapuaga o le Ekalesia
Le Au Paia, sa mau ai le Agaga Paia, na folafola atu le suafa o le Alii ma sauaina e o latou lava tagata (o e sa le talitonu ia Iesu le Keriso ma mumusu e salamo). Na latou poloai atu i le au paia e taofi le talaiga o le talalelei ma taofi le aoao atu i le Suafa o Iesu.
O le (maualuga)ositaulaga(s), Tusiupu, ma sa faamata’uina taitai o le aiga o Isaraelu e nei soo o Iesu Keriso, o ē na savavali i le pule e tasi ma lo latou Matai, sa tautala i upu lava e tasi, talai atu ma aumai Keriso ma le Malo o le Atua ma i le pule lava e tasi, talaʻi atu Keriso ma le Malo o le Atua, ma faafeagai ma tagata ia latou agasala ma valaauina i latou ia salamo.
E lē gata sa avea i latou ma faamataʻu i lo latou tulaga, ae faapea foʻi ma o latou olaga agasala.
E ui o nei taʻitaʻi lotu sa foliga amioatua ma faamaoni i mea a le Alii i fafo, i totonu sa i ai luko feai, o lē na savali i le pouliuli ma ola i le agasala ma faaosoosoina tagata ia agasala, ma taitai atu i latou i seoli.
O lē na iai i latou ma sa mau i totonu, 'ino'ino i le au paia, o lē ‘ua ‘iā Iesu Keriso ma le Atua le Tamā, ma ‘ua i ai le Agaga o le Atua i totonu ‘iā te i latou. O le mea lea na latou 'ino'ino ai fo'i 'iā te i latou.
Sa latou inoino tele i le au paia, na latou ave faatagataotauaina, agaleaga ia i latou, ma e tele taimi na fasiotia ai i latou. E pei lava ona latou faia i perofeta ma Iesu. Ua na o le Suafa o le Alii.
Ae o le au paia ma molimau a Iesu Keriso, o lē na tauave ma ta‘uta‘u atu Lona Suafa, e le'i fefefe i latou, e ui lava i a latou taufaamataʻu ma poloaʻiga e taofi le talaʻia o Iesu Keriso i tagata ma taofi le aʻoaʻoina o i latou i le suafa o Iesu ma le faia o soo o Iesu..
Na gauai atu le au paia i lo latou Faitaulaga Sili ma le Tupu
Latou te le'i gauai atu i le pule a le (maualuga)ositaulaga(s) ma pule o le aiga o Isaraelu ma le tupu ese, o lē na pule ‘iā Isaraelu ma ‘ua lē usiusita‘i ‘iā te i latou, a ‘ua latou gaua‘i atu i le Faitaulaga Sili ma le Tupu o le Mālō o le Lagi o Iesu ma ‘ua na o Ia lava na latou usiusita‘i ai.
E ui lava i le taufaamatau, latou te le’i suia la latou savali. Latou te lei taofia foi le talaiina o le talalelei. Ae sa latou onosaia sauaga ma puapuaga ona o le Suafa o le Alii ona o latou Alofa i le Atua.
Na faaalia e le Atua Lona alofa mo tagata e ala i le foaiina mai o Lona Alo o Iesu ma Lana galuega togiola. O lea la ua faaalia lo latou alofa i le Atua i o latou olaga.
o sauaga na tulia ai i latou i le lalolagi
O sauāga i Ierusalema na uunaʻia ai i latou e ō atu i le lalolagi uma, ma folafola atu le tala lelei, ma aʻoaʻo atu i nuu uma i le suafa o le Alii o Iesu.. Auā o le tofiga lenā a Iesu (o le Ulu o le Ekalesia) i le Ekalesia.
Sa latou o atu i le lalolagi e talai atu le talalelei ma le ala o le faaolataga ma valaau atu i tagata ia salamo.
A o folafola atu le tala lelei ma le faatuina o ekalesia fou ma le aoao atu i totonu o ekalesia, na sauaina ma mafatia le au paia ona o le Suafa o Iesu.
Sa latou onosaia sauaga ma puapuaga mo lo latou Alii i o latou tino, i le iloa o lo latou Alii ma le Faaola na ui atu i lea lava ala e tasi ma puapuagatia mo le Suafa o le Alii ma lo latou faaolataga..
E tele ekalesia na totoina i atunuu faapaupau
Ma o lea na latou o atu ai i atunuu faapaupau pogisa, i le mea na savavali ai tagata i pepelo, tapuai i atua sese, sa ola ita i le tulafono a le Atua (O Le Finagalo o le Atua), ma faia uma mea inosia a le Atua.
Nai lo le maofa i mea na latou vaaia; la latou aganuu, tapuaiga, Ofu faapaupau, tupua, faatufugaga, ifo i tupua, fa'ataulāitu, sauniga, ma isi. ma tatala atu i latou lava i ai ma tuufaatasia ma la latou savali, sa latou talai atu Iesu Keriso, le upumoni ma le ala o le faaolataga ma lapataia tagata ma valaauina i latou ia salamo ma le aveesea o o latou atua ma agasala..
Sa latou le fefefe i tagata ma a latou galuega. Sa latou le ma i le Suafa o le Alii o Iesu. Aisea o le a latou fefefe ai ma maasiasi?
Sa ia i latou le mana o le Atua i totonu ia i latou ma tauave le Suafa o le Silisili Ese, le Suafa i luga o igoa uma. Sa iā i latou le upu moni faaleagaga o le Malo. (Faitau foi: Ou te le ma i le talalelei, a ua ou mā i ai…).
Sa i ai i molimau a Keriso le malamalama ma upu e laveai ai tagata ma le mana e laveai ai i latou mai le pogisa ma togiolaina i latou mai le mana o le tiapolo, o lē na fa‘apologaina i latou ma fa‘asauāina i latou.
Sa latou iloa o le a leiloloa nei tagata e aunoa ma i latou ma la latou savali.
Sa latou iloa pe afai o nei tagata, o lē sa i le tiapolo ma sa nofo i le pouliuli, e le salamo, ona oti ai lea, o le a latou o atu i le taunuuga e tasi ma lo latou matai ma lo latou tama (le tiapolo), O Ai latou te talitonu i ai, usitai ma auauna atu, o seoli lea ma le lepa afi e faavavau.
Sa folafola atu e soo o Keriso le talalelei ma le lototoa
Faatasi ai ma lenei malamalama uma, na latou folafola atu le afioga a le Atua ma le lototele. I la latou molimau, e toatele tagata sa gauai atu i la latou valaau ma salamo ma toe fanauina ia Keriso.
Ma e tele naua ekalesia na totoina i na atunuu faapaupau ma ua ave le lalolagi mo Iesu Keriso ma le Malo o le Atua.
E le'i faigofie lenei mea, auā e lē tulemoe pe moe le fili. Ma o lea na oo mai ai le talalelei ma galuega a le au paia faatasi ma sauaga ma puapuaga ona o le Suafa o le Alii..
O puapuaga o ekalesia ona o le Suafa o le Alii
Sa mafatia ekalesia uma a le Atua ona o le Suafa o le Alii o Iesu. O se mea masani lea i le au paia, auā ‘ua latou iloa lo latou fili ma lona ‘ino‘ino i le Atua.
Na latou iloa o loo soifua Keriso i totonu ia i latou ma sa latou tauaveina Lona Suafa. Ma ona o lena, ‘ua ‘ino‘ino fo‘i ‘iā te i latou e le fili o le Atua o le tiapolo, ma i latou uma, o e na ia te ia uma i le natura (vaaia) ma i le agaga (lē o vaʻaia) malo.
Ae nai lo le faitio i ai, sa latou talia e pei ona i ai ma tauave le puapuaga mo lo latou Alii i o latou olaga ma le toatele o i latou e oo lava i o latou tino..
O sauaga ma puapuaga o le ekalesia i Tesalonia
Mo outou, Uso, ‘ua ‘avea fo‘i ma so‘o i ekalesia a le Atua o i Iutaia ‘iā Keriso Iesu: auā ‘ua tigāina fo‘i ‘outou fa‘apei o tagata o lo ‘outou lava nu‘u, e pei ona latou maua i tagata Iutaia: O e na fasiotia uma le Alii o Iesu, ma o latou lava perofeta, ma ua faasaua mai ia te i matou; ma ua latou lē fiafia i le Atua, e tetee foi i tagata uma: ‘Ua vavao mai ‘iā te i matou e tautala atu i nu‘u ‘ese ‘ina ‘ia fa‘aolaina i latou, e faatumuina ai a latou agasala e le aunoa: auā ‘ua o‘o ‘iā te i latou le to‘asā (1 Tesalonia 2:14-16)
So'o se mea lava sa fa'atūina ai se ekalesia sa ta'ua i le Suafa o le Ali'i, mulimuli ia Iesu, ma fua mai le fua o le Agaga, sa i ai sauaga a tagata o le atunuu.
O le au paia o le ekalesia i Tesalonia sa mulimuli i ekalesia a le Atua i Iutaia sa ia Keriso.. O lea la, na latou oo foʻi i sauāga e tasi e pei o lotu i Iutaia. Na sauaina i latou e o latou lava tagata ma mafatia mo le Suafa o le Alii.
Na faapefea ona latou sauaina le ekalesia? E ala i le vavao o le au paia ona tautala atu i o latou atunuu ma Nuuese e uiga ia Iesu Keriso ma le ala o le faaolataga ma le ola e faavavau.. Ina ia faaolaina i latou.
Ae sa le’i faalogo le au paia ia latou poloaiga ma le taufaamatau ma sa lei fetuunaia. Ona o la latou filifiliga e tumau faamaoni i le Alii ma auauna atu ia te Ia, sa latou oo i faigata ma puapuaga mo le Suafa o le Alii.
O loo mafatia pea le ekalesia ona o le Suafa o le Alii o Iesu
O le ekalesia o loo tauaveina le Suafa o le Alii o Iesu o loo sauaina pea i aso nei. O loo faamalosia pea e tagata o lenei lalolagi ma ola i le pogisa Kerisiano e liliuese mai lo latou faatuatua ma le faagutugutulua..
E latou te faamalosia Kerisiano e lē tautala e uiga iā Iesu Keriso ma le talaʻia o le upu moni a le Atua. Latou te faamalosia Kerisiano e taofimau lo latou faatuatua ia i latou lava, ta'uta'u atu lo latou faatuatua i le le leoa, ma taofi le faamalosia o lo latou faatuatuaga i isi.
Ae latou te le nofo filemu e uiga i le pepelo(s) latou te talitonu ma savavali i totonu.
Latou te le tausia lo latou faatuatua (mea latou te talitonu i ai) ia i latou lava. Ae latou te leo tele ma pule i le lalolagi. Latou te talaʻi atu a latou pepelo ma faʻamalosia mea latou te talitonu i ai i isi ma faʻasalalau ma faʻasalalau i soʻo se mea latou te mafaia.
A o latou faamalosia Kerisiano e faaaloalo i isi ma talia lotu faapaupau, filosofia, sauniga, ma amioga agasala, latou te le faaaloalo i Kerisiano ma e le taliaina lo latou faatuatuaga ae e tatau ona latou lafoai lo latou faatuatuaga ma le Tusi Paia.
Ona latou faia ai lea o fanau a le tiapolo i lalo o le ofu tele tausaga fou alofa ma fa'aletagata. Latou te faamalosia tagata uma, e talitonu i pepelo a le tiapolo ma talia galuega a le pouliuli. Ma afai e musu se tasi pe tuuina atu se leo tetee, ona latou totogi lea ma mafatia i taunuuga.
E tauave e le ekalesia le Suafa o le Alii. O i latou e auai i le ekalesia ma faia le mea na fetalai mai ai Iesu ma fua mai le fua o le Agaga o le a sauaina.
Afai tatou te faitau i le Tusi Paia o na mea uma, o ē o le Atua na sauāina, ma na fetalai Iesu o le a inosia ma sauaina Ona soo e le lalolagi, ona o Ia, ona faapea ai lea.
O uiga o le tagata palaai
O i latou, o ē fa'aletino ma pala'ai o le a fefefe i mea e fai mai ai le lalolagi ma faia mea e fai mai ai le lalolagi. E tatau ona latou taliaina isi lotu ma filosofia ma faatagaina malumalu faapaupau ma galuega o le pogisa i lo latou atunuu.
Ona ua latou fefefe, latou te le lapataia tagata, o ē nonofo i le pouliuli ma o lo‘o i lo latou ala i seoli. Latou te le folafola atu le ala o le faaolataga ia i latou, ae tuu pea i latou. Aisea? Aua latou te le manaʻo e faʻalavelave i olaga o isi tagata ma oʻo i le faʻalavelave, teenaina, ma sauaga i o latou olaga.
Atonu e foliga mai e alofa ma fa'aletagata mai ia i latou, ae o le mea moni lava, e manatu faapito ma leaga. Aua latou te le popole i isi tagata ma lo latou taunuuga, ae latou te popole i o latou lava ola.
E ui i le malamalama na tauave e Iesu Keriso mafatiaga mo i latou, latou te le mananao e puapuagatia mo Iesu ma le Suafa o le Alii.
Latou te le mananao e teena ma sauaina e le lalolagi ma mafatia ona o le Suafa o le Alii o Iesu. Ae latou te mananaʻo ia fiafia ma talia i latou e le lalolagi.
O le olaga ia Keriso e sau i taimi uma ma sauaga
Afai e ita le lalolagi ia te oe, ‘ua ‘outou iloa na ‘ino‘ino mai ‘iā te a‘u a o le‘i ‘ino‘ino ‘iā te ‘outou. Afai o ni tagata o le lalolagi outou, e alofa le lalolagi i ona tagata: a e le ni o le lalolagi outou, a ua ou filifilia outou nai le lalolagi, o le mea lea e ita ai le lalolagi ia te outou. Ia outou manatua le upu na ou fai atu ai ia te outou, E le sili le auauna i lona alii. Afai ua latou sauaina au, latou te fa‘asauā fo‘i ‘iā te ‘outou; Afai ua latou tausia laʻu tala, latou te tausia fo‘i a ‘outou. Ae o nei mea uma o le a latou faia ia te oe mo le igoa o loʻu igoa, aua latou te le iloa o ia na auina mai au (Ioane 15:18-21)
Ae o se olaga ia Keriso e tusa ma le Agaga o le a le aunoa ma sauaga. Tagata uma, o lē e ona le Atua ma tauave le Suafa o le Alii ma o se soo o Keriso ma ola i le usiusitai ia te Ia., o le a mafatia ona o Lona Suafa ma oo i le ita ma sauaga o o latou uso a tagata.
Afai e le tupu lenei mea, ona le usitaia lea ma tautalagia afioga a le Atua, e le faia le finagalo o le Atua, e le tausia poloaiga a Iesu, e le savavali tagata i le pule a Iesu ma le mana o le Agaga Paia ma le fua o le Agaga e le amoina.
‘Ia fai ma masima o le lalolagi’
