Dhagaxu wuxuu ahaa shay inta badan loo isticmaali jiray axdigii hore ee Ilaah iyo dadkuba calaamad ahaan, xusuus, iyo/ama markhaatiga axdiga iyo/ama munaasabad gaar ah, oo uu Eebbe isku muujiyey, Weynaantiisa, iyo awood. Dhagaxii tiirkii loo taagay wuxuu markhaati iyo calaamad u ahaa faracii iyo caddaynta wixii Eebbe falay.. Dhammaan dhagxantii loo taagay tiir ku dhex jiray axdigii hore waxay tixraac u ahaayeen dhagaxa nool, Ciise Masiix, Yaa calaamad iyo markhaati u ah ereyga Ilaah iyo shaqo furashada weyn ee ninkii dhintay, iyo Axdiga Cusub, kaas oo lagu shaabadeeyey dhiiggiisa qaaliga ah.
Yacquubna wuxuu qotomiyey tiir dhagax ah, oo wuxuu subkay tiirkii dhagaxa ahaa
Bilowgii 28:18, waxaan ka akhrinay tiirkii iyo subkidii tiirkii dhagaxa ahaa. Yacquub dhagaxan wuxuu u isticmaali jiray barkin markuu socdaalkiisa ku jiray. Yacquubna wuxuu ka cararay gurigii aabbihiis walaalkiis Ceesaw, oo wuxuu u kacay gurigii adeerkiis.
Barkintaan, Yacquub wuu riyooday, oo wuxuu la kulmay Ilaaha nool ee aabbihiis Isxaaq iyo awoowgii Ibraahim
Riyadiisa, Yacquub wuxuu arkay sallaan, oo dhulka lagu qotomiyey, sarena samada gaadhay. Malaa'igtii Ilaahay way kortay oo ku soo degtay sallaankan, intuu Sayidku kor istaagay oo yidhi:
Anigu waxaan ahay Rabbiga ah Ilaaha Ibraahim, aabbahaa, iyo Ilaahii Isxaaq: dhulka aad ku jiifto, adigaan ku siinayaa, iyo farcankaaga; Farcankaagu wuxuu ahaan doonaa sida ciidda dhulka, oo waxaad u kala fidi doontaa xagga galbeed, iyo bari, iyo waqooyi, iyo koonfurta: Oo qabiilooyinka dhulka oo dhammu adigay kugu barakoobi doonaan adiga iyo farcankaaga. Iyo, bal eeg, waan kula jiraa, oo meel alla meeshaad tagtidba waan kugu dhawri doonaa, oo haddana dalkaan kugu soo celin doonaa; waayo, anigu kaa tegi maayo, Ilaa aan sameeyo wixii aan kugula hadlay
Bilowgii 28:13-15
Yacquub markuu toosay, wuxuu yidhi Sayidku meeshaas buu joogaa, wuuna garan waayay. Waxay ahayd gurigii Ilaah iyo iriddii jannada.
Yacquubna dhagaxii uu barkinta ku haystay ayuu qaaday, oo sidii tiir buu u qotomiyey. Markaasaa Yacquub saliid ku dul shubay tiirkii dusheedii, oo meeshaas magaceedii wuxuu u bixiyey Beytel (Luz ka hor).
Yacquubna wuxuu nidar u galay Ilaah markii la subkay tiirkii dhagaxa ahaa
Yacquub Ilaah buu nidar ugu galay in haddii Ilaah la jiro oo uu jidkiisa ku dhawro oo uu arsaaqo, oo gurigii aabbihiis nabad ku noqo, markaas Rabbigu wuxuu ahaan lahaa Ilaahiisa.
Dhagaxa, Yacquub oo tiir u qotomiyey wuxuu ahaan doonaa gurigii Ilaah. Oo wax kasta oo Ilaah wuxuu siiyey Yacquub, Yacquub wuu lahaa bixi toban meelood meel Ilaahay (Bilowgii 28:20-22).
Meesha uu Yacquub dhagaxa ku subkay waxay ahayd meel u dhow meeshii Ibraahim tegey markuu ka tegey waddankiisii iyo gurigii aabbihiis.
Waxay ahayd meel u dhow meeshii Ilaah Ibraahim ugu muuqday iyo balan qaaday, Ibraahimna meel allabari buu Rabbiga uga dhisay, magiciisana ku baryootamay (Bilowgii 12).
Markii Yacquub la joogay adeerkiis Laabaan, Ilaah mar kale ayuu Yacquub u muuqday.
Isagu wuxuu isu bixiyey inuu yahay Ilaaha Beytel, meeshii Yacquub ku subkay tiir, oo uu Ilaah nidar ugu nidray.
Ilaah wuxuu ku amray Yacquub inuu ku noqdo dalkiisii hooyo. Yacquub wuu addeecay ereygii Ilaah, wuuna ka cararay gurigii Laabaan. Laabaanna markuu maqlay in Yacquub reerkiisii la cararay, Yacquub buu eryanayay (Bilowgii 31:13).
Ilaah wuxuu Yacquub ku amray inuu Beytel tago, halkaas deg, oo meel allabari ka samee
Ka dib raacdayntii Laabaan iyo axdigii u dhexeeyey Yacquub iyo Laabaan, oo tiirkii dhagaxa ahaa iyo tiirarkii dhagaxyada ahaaba markhaati bay ka ahaayeen, iyo legdanka Eebbe ka dib, la kulmay walaalkiis Ceesaw, iyo dhacdooyinka kale, Ilaah wuxuu ku amray Yacquub inuu kaco oo Beytel tago, oo uu halkaas dego, oo uu Ilaah meel allabari uga dhiso.
Yacquub wuxuu addeecay ereygii Ilaah. Markaasuu u sheegay reerkiisii iyo dadkii isaga la jiray oo dhan, si ay ilaahyada qalaad dhexdooda uga fogeeyaan, is nadiifiyaan, oo dharkooda ka beddelaan.
Dadkiina way addeeceen erayadii Yacquub. Waxay siiyeen ilaahyadoodii qalaad oo dhan, kuwaas oo gacantooda ku jiray, iyo hilqadohooda oo dhan, kuwaas oo dhegahooda ku jiray. Markaasaa Yacquub iyagii ku qariyey hoos geedkii Shekem ku yiil;.
Markii ay yimaadeen Beytel (Luz), Yacquub wuxuu dhisay meel allabari. Yacquubna meeshii wuxuu u bixiyey Elbeytel, maxaa yeelay, Ilaah baa halkaas ugu muuqday isaga.
Waqti ka dib, Ilaah mar kale ayuu Yacquub u muuqday. Ilaah waa barakeeyey Yacquub, magiciisiina wuxuu u beddelay Israa'iil, oo macnaheedu yahay amiir. Ilaah wuxuu Yacquub u nidar galay sidii uu u yeelay Ibraahim iyo Isxaaq.
Yacquubna meeshii Ilaah kula hadlay isaga wuxuu qotomiyey tiir dhagax ah;. Oo wuxuu ku dul shubay qurbaan cabniin ah, oo saliidna wuu ku dul shubay, oo meeshaas magaceediina wuxuu u bixiyey Beytel (Bilowgii 35:9-15).
Adhijirka, Dhagaxa Israa'iil, Farcankii Yacquubna wuxuu u ahaa markhaati iyo calaamo
Ilaah wuxuu xusuustay axdigii uu la dhigtay Ibraahim, Isxaaq, iyo Yacquub. Ilaahay ballankii wuu oofiyey oo eraygiisii wuu oofiyey markuu dadkiisa ka soo furtay Masar oo ku soo celiyey dalkii ballanka ahaa.
Ilaaha xoogga badan ee Yacquub (Israa'iil) wuxuu muujiyay daacadnimadiisa, weynasho, iyo jacaylka uu u qabo dadkiisa isagoo oofinaya ballanqaadkiisii iyo calaamooyinkii badnaa iyo yaababkii oo noqday Adhijir, Dhagaxa Israa'iil, oo markhaati iyo calaamo farcanka Yacquub (Israa'iil).
Hadda, Waxay ahayd in dadku ay muujiyaan jacaylka ay Ilaah u qabaan oo ay ugu adeegaan qalbi go'an oo ay buuxiyaan qaybtooda axdiga iyaga oo addeecida ereygiisa iyo ilaalinta amarradiisa.
Labadii loox oo dhagaxa ahaydna wuxuu ku markhaati furayaa tobanka qaynuun
Ilaah wuxuu doonistiisa ku muujiyey erayadiisii oo wuxuu tobankii qaynuun ku qoray laba loox oo dhagax ah.
Labadan loox waxay markhaati u ahaayeen Ilaah iyo markhaati farcankii Israa'iil.
Looxyada dhagaxa ah oo ay ku jiraan tobanka qaynuun waxay ahaayeen qayb ka mid ah axdiga iyo markhaatiga doonista Ilaah, barakaysnaan, Iyo xaqnimo.
Iyada oo loo marayo muujinta doonista Ilaah, barakaysnaan, Iyo xaqnimo, Dembiga waxaa loo muujiyey dadka Ilaah. (Sidoo kale akhri: Muxuu Ilaahay sharcigiisa ugu qoray laba loox oo dhagax ah?)
Ilaah wuxuu u magacaabay Yashuuca inuu noqdo beddelka Muuse iyo hoggaamiyaha dadkiisa
Geeridii Muuse ka dib, Wiilashiisii midna ma qaban hoggaanka aabbahood. Ilaah doorka hoggaaminta uma gudbin mid ka mid ah wiilashii Muuse, laakiinse Ilaah baa doortay Yashuuca. Ilaah wuxuu u doortay Yashuuca inuu noqdo beddelka Muuse iyo hoggaamiyaha dadkiisa.
Yashuuca wuxuu muujiyay jacaylkiisa, aamminaad, aaminnimo, iyo maskax dagaal xagga Ilaah xagga noloshiisa. Ilaah wuxuu ogaa inuu aamini karo Yashuuca. Sidaa darteed, Ilaah wuxuu Yashuuca u dhiibay hawshii uu dadkiisa hoggaamin lahaa oo uu geli lahaa oo uu qaadan lahaa dhulkii ballanka ahaa.
Ka dib markii Ilaah la hadlay Yashuuca, isla markiiba waxa uu qaatay doorkiisii, hawsha, iyo mas'uuliyadda hoggaaminta dadka Ilaah oo dadka la faray.
Webiga Urdun laga gudbo
Markii la gaadhay wakhtigii laga gudbi lahaa Webi Urdun, Ilaah wuxuu amar ku siiyey Yashuuca, oo Yashuuca addeecay.
Iyada oo loo marayo addeecidda Yashuuca addeecidda ereyga Ilaah iyo addeecidda wadaaddadii iyo dadkuba Eraygii Yashuuca, Ilaah wuxuu muujiyey xooggiisa markuu gooyay biyihii oo jid u yeelay Webiga Urdun si ay kumanyaal reer binu Israa'iil ah uga gudbaan.
Laba iyo tobankii dhagax ee ahaa markhaatifurkii Webi Urdun
Oo Ilaah wuxuu Yashuuca ku amray inuu laba iyo toban nin ka soo bixiyo laba iyo tobanka qabiil oo reer binu Israa'iil, oo uu laba iyo toban dhagax ka soo bixiyo Webi Urdun dhexdiisa., halkaas oo wadaaddada cagihiisii ku taagnaayeen, iyo si uu iyaga u qaado oo uu uga tago meesha ay ku hoydaan.
Markaasaa Ilaah wuxuu Yashuuca ku amray inuu laba iyo toban dhagax qotomiyey Webi Urdun dhexdiisa, taasoo ah meeshii wadaaddada cagtooda., kuwaas oo qaaday sanduuqii axdiga, istaagay.
Laba-iyo-tobankii dhagax ee Webi Urdun ka yimaaddeen waxay calaamad iyo markhaati u ahaan doonaan reer binu Israa'iil, iyo xusuus daa'im ah, in biyihii Webi Urdun ay ku hor go'een sanduuqii axdiga Rabbiga, oo ay ku qornaayeen labadii loox ee dhagaxyada ahaa oo Rabbiga hortiisa ku yaal., markay ka gudubtay Urdun.
Laba-iyo-tobankii dhagax ee Yashuuca ku dhex qotomiyey Gilgaal waxay ahaan doonaan xusuus weligeed ah in dadkii Ilaah Webi Urdun kaga soo gudbeen dhul engegan.. Sida uu Ilaahay ku sameeyey Badda Cas, oo isna wuu ka engejiyey reer binu Israa'iil hortooda ilaa ay gudbeen. Si ay dadka dhulka deggan oo dhammu u ogaadaan in gacanta Rabbigu weyn tahay, iyo inay weligood ka cabsadaan Rabbiga Ilaahooda ah (Yashuuca 1-4).
Ballankii farcankii Israa'iil ee Ilaah
Kadib markii guul Yerixoo iyo geerida Achan, oo Ilaah cadhadiisii ka soo noqday, dadkii Ilaahna laga soo furtay habaarkii, iyo guulo kale oo badan ka dib Yashuuca iyo ciidankiisii, Yashuucana wuu gaboobay, oo Ilaah waa ka nasiyey reer binu Israa'iil cadaawayaashoodii, waxaana la gaadhay wakhtigii uu dhulka ka bixi lahaa, Markaasaa Yashuuca qabiilooyinkii reer binu Israa'iil ku soo ururiyey Shekem, oo wuxuu u yeedhay waayeelladii, madax, xaakinnadii iyo saraakiishii reer binu Israa'iilna waxay isa soo taageen Ilaah hortiisa.
Markaasaa Yashuuca dadkii kula hadlay magicii Rabbiga, Ilaaha reer binu Israa'iil.
Oo isna wuxuu iyagii u sheegay wax ku saabsan awowayaashood Terax, Ibraahim, Isxaaq, iyo Yacquub, joogitaanka farcankiisa Masar, sidii Ilaah u soo diray Muuse iyo Haaruun oo u soo samatabbixiyey, oo ay cidlada joogaan.
Oo Yashuuca wuxuu iyagii uga warramay dalkii loo ballanqaaday, iyo sidii Ilaah gacantooda ugu geliyey reer Amor, si ay dhulkooda u hantiyaan, Hortoodana wuu ka baabbi'iyey.
Ilaah wax badan buu u sameeyey oo siiyey wax kasta oo ay u baahnaayeen. Ma ay shaqayn, dhisay, oo waxay ku beerteen beero canab iyo saytuun, laakiinse Ilaah baa iyaga siiyey.
Haddaba waxay noqotay markooda inay Rabbiga Ilaahooda ah ka cabsadaan oo ay daacad iyo run ugu adeegaan, oo ilaahyada iska fogeeya, oo ay awowayaashood ugu adeegi jireen Webiga shishadiisa iyo Masarba. Dadku waxay ballan qaadeen inay taas samayn doonaan oo ay Ilaahay u adeegi doonaan oo ay addeeci doonaan Codkiisa.
Oo sidaas daraaddeed Yashuuca (sida wakiil Ilaah) oo dadkii axdi bay la dhigtay, oo Shekem ku dejiyey qaynuun iyo amar.
Markaasaa Yashuuca erayadan ku qoray kitaabkii sharcigii Ilaah, qaaday dhagax weyn, oo wuxuu hoos qotomiyey geedkii ku ag yiil meesha quduuska ah ee Rabbiga.
Markaasaa Yashuuca wuxuu qotomiyey dhagax marag u ah erayada Ilaah iyo axdiga
Yashuuca wuxuu dadkii u sheegay inuu dhagaxu markhaati u noqon doono. Maxaa yeelay, dhagaxu wuxuu maqlay erayadii Rabbiga oo dhan, oo uu kula hadlay. Sidaa darteed, Dhagaxa ayaa markhaati u noqon doona, ilaa ayaga inkiray mooyee. (Yashuuca 24 (Sidoo kale akhri: Maanta dooro kii aad u adeegi lahayd).
Dhagaxii miyaa la hoos dhigay geedkii geedka ahaa, markaasaa Yacquub ku aasay ilaahyadii qalaad oo dhan, iyo hilqadihii gurigiisa iyo dadkii isaga la jiray oo dhan? Waxyaalihii Rabbiga hortiisa ku xumaa oo dhammu miyey nijaaseeyeen Yacquub iyo reerkiisiiba dhagaxii hoostiisa lagu aasay??
Ma waxay ahayd tilmaanta imaatinka Dhagaxa nool, taas oo a Axdi cusub la dhisi lahaa oo taasi wax ka qaban lahayd dawladnimada dhacday iyo dabeecadda dembiga xun ee odayga?
Waayo, bal eeg dhagaxii aan Yashuuca hortiisa dhigay; dhagax qudha waxaa ha saarnaan toddoba indhood: bal eeg, Waxaan xardhi doonaa xabaalkiisa, Rabbiga ciidammadu wuxuu leeyahay, oo markaasaan dalkaas xumaantiisa ka qaadi doonaa maalin keliya. Maalintaas, Rabbiga ciidammadu wuxuu leeyahay, Midkiin kastaaba deriskiisa ha ugu yeedho canabka iyo berdaha hoostiisa (Sakariye 3:9-10)
Calaamada Wiilka Aadanaha
Ciise Masiix, wiilka ilaahay, dhulka u yimi isagoo marag ka ah Eebbe iyo hadalkiisa oo marag u ah dadka. The allabari kaamil ah oo Ciise Masiix iskutallaabta dusheeda ayaa Rabbiga hortiisa kafaaraggud ugu keenay nafaha. Waayo, allabari kasta dab baa lagu gubay, sidaas oo kale allabarigii Ciise.
Waayo, wuxuu isaga ka dhigay inuu dembaabo, Ayaa gartay dambi; si aannu u noqonno xaqnimada Ilaah ee isaga ku jirta (2 Korintos 5:21)
Ciise Masiix, Yaa aan dembi lahayn, Aabbuhu wuxuu ka dhigay dembi oo wuxuu la mid noqday dembiilayaasha. Taas awgeed, Ciise wuxuu galay cadaabta, halkaas oo uu ku sugnaa saddex maalmood iyo saddex habeen. Ciise’ ku joog cadaabta kuwa sharka leh (beenaalayaasha, tuugo, gacan ku dhiiglayaal, sinaysta, sinaysta, sanam caabudayaasha, saaxiriinta, iwm.) iyo taajiriinta, kuwaas oo kulligood ku noolaa caasinimo Ilaah.
Ciise’ joogitaanka cadaabta waxay calaamad u ahayd reer binu Israa'iil oo keliya, laakiin dhammaan bini'aadamka dhacay. (Sidoo kale akhri: Muxuu Ciise ku sameeyey cadaabta?)
Qabrigiisana wuxuu la sameeyey kuwa sharka leh, oo kuwii hodanka ahaa dhimashadiisa; maxaa yeelay, wax rabshad ah ma uu samayn, khiyaanona afkiisa kuma jirin. Weli waxay Rabbiga kaga farxisay inuu beerjaro; Isagu murug buu ku riday: Markaad naftiisa u bixiso qurbaan dembi ah, Wuxuu arki doonaa abuurkiisa, Cimrigiisuna wuu dheerayn doonaa, Oo raallinimada Rabbiguna gacantiisa ku noqon doontaa. Isagu wuxuu arki doonaa dhibka naftiisa, waana ku qanci doontaa: Aqoonnadaydu waa inuu xaqnimadaydii sii cadhaysnaadaa wax badan; Waayo, isagu wuxuu qaadan doonaa xumaatooyinkooda
Ishacyaah 53:9-11
Si kastaba ha ahaatee, Ciise halkaas kuma joogin, mar haddii awoodda Ilaah ay ka xoog badan tahay dhimashada. Sidaa darteed, saddex maalmood ka dib, Ciise wuxuu u sara kacay sidii Victor qabriga isagoo wata furayaasha cadaabta (Aayad, boqortooyadii dhimashada iyo kuwii dhintay) iyo geeri.
Furayaasha cadaabta iyo dhimashadu ma ahayn oo keliya caddaynta guushiisa. Laakiin furayaasha ayaa sidoo kale ka marag kacay joogitaankiisa naarta (Aayad) iyo dagaalka dhimashada.
Markaasaa malaa'ig baa timid oo ka rogtay dhagixii qabrigiisa iriddiisa. Si uu Ciise qabriga uga baxo, halkaas oo meydkiisu yaalay saddex maalmood, jidhkiisa sarakicidda cusub.
Markhaatigii Dhagaxa Nool
Dhammaan hadalladii iyo waxsii sheegyadii nebiyada, oo ku noolaa Axdigii Hore, waxaa lagu dhammaystiray imaatinka Ciise Masiix ee jidhka iyo hadalladiisa, socod, silica, dhimasho, sarakicidda dhimashada, samada loo fuulay, iyo meelaynta carshiga.
Sida dhagxantii Axdigii Hore loo dhigay calaamad iyo markhaatiga Ilaah iyo Eraygiisa, Jacaylkiisa, Weynaantiisa iyo Awoodiisa, sidaas daraaddeed Ciise wuxuu noqday dhagax nool oo calaamad iyo markhaati u ah erayga Ilaah, jacayl iyo shaqo furashada ninkii dhintay iyo xooggiisa iyo axdiga cusub ee dhiiggiisa.
Iyo markhaatiga Dhagaxan, Kaniisadda Ilaah waa la dhisay.
Markhaatifurka Ciise Masiix weli waa mid xoog badan oo had iyo jeer sii ahaan doona mid xoog badan. Qofna waxba kama samayn karo markhaatifurka dhimashada Masiixa, sarakicidda, fuulid, iyo Wadaadnimadiisa sare iyo Boqornimada ee boqortooyada jannada.
Xataa marka Masiixiyiinta lagu khiyaaneeyo been ama aamusay iyada oo loo marayo cadaadiska adduunka iyo cadaadiska, Marqaatiga Dhagaxa noolu weligiis wuu waaraa.
Dhagxaanta nool ayaa ka marag kacaya dhagaxa nool
Dadkana, oo rumaysta markhaatifurka dhagaxa nool oo mar kale ku dhashay isaga oo leh oo raacda, waxay ahaan doonaan dhagaxyo nool oo loo dhisay guri ruuxa (Macbadka Ilaah).
Dhagaxyada nooli waxay markhaati u yihiin dhagaxa nool ee Ciise Masiix, Isagaa naftiisa u huray kuwii dhintay si uu naftooda ugu kafaaro gudo oo u furto oo uga dhigo dhagaxyo nool, kuwa maqla oo ka marag fura erayada Ilaah, oo ay ka soo burqadaan wabiyada biyaha nool. (ku. Ishacyaah 28:16, Matthew 21:42-44, Calaamadee 12:10, Luukos 20:17-18, John 7:37, Falimaha Rasuullada 4:11-12, Efesos 2:8-22, 1 Butros 2:2-10).
Tiirka dhagaxa ah ee axdiga cusub ayaa marag u ah quruumaha oo dhan
Tiirka dhagaxa ah ee axdiga cusub waa markhaati dadka oo dhan (quruumaha) weligeed.
Waxay ku xidhan tahay dadka inay rumaystaan Ciise Masiix oo ay ka dhigaan dhagaxa nool ee qaaliga ah ee dhagaxa Ilaah dhagaxa badbaadadooda oo ay ku dul dhistaan dhagaxa weyn ee geesaha iyo Ruuxa inay u noolaadaan markhaatiyaal isaga., quduus baa Rabbiga ku jira, oo midhihiisa ka soo baxa, ama inay caasiyaan oo ay diidaan Dhagaxa nool, Kaas oo markhaati u ah Ilaah weligiis iyo weligiis.
‘ Dhulka milix ahow’
