O loo tatou ola i se lalolagi, lea e masani ona faigata ona maua le faafetai, e aofia ai ma le faafetai o atalii o le Atua. E toʻatele Kerisiano e lē lotofaafetai e tusa lava pe latou te faapea atu ua faafetai. Ae o a latou upu ma amioga i le olaga e taʻu mai ai se isi mea. E i ai le au Kerisiano, o ē ua le fiafia ona ua lē fetaui o latou olaga ma o latou manaʻoga, ata, ma faamoemoega o le olaga, ma le tele o taimi tuuaia le Atua po o isi tagata mo lena mea. O isi Kerisiano e iai faafitauli po o le saisaitia i tulaga latou te mananaʻo e alu ese mai ai. E i ai le au Kerisiano, o ē e lē fa‘amalieina ma na‘o le mana‘o tele. Latou te vaʻavaʻai i taimi uma i lo latou le lava ma mea o loʻo latou misia nai lo le tilotilo i mea o loʻo ia i latou. Ma e iai foi Kerisiano, o e vaavaai pea i isi, o e manuia, aulelei, pe ta’uta’ua. Latou te matau'a i o latou olaga, foliga, manuia, ma mea totino ma e le fiafia i o latou lava olaga. E tele isi faʻataʻitaʻiga o le mafuaaga e le faʻafetai ai Kerisiano ma o le mea lea e faʻavaivaia ai ma o nisi taimi e oʻo lava i le atuatuvale i le olaga. Nai lo le faafetai i le Atua mo o latou olaga ma mea ua latou maua ma faafetai i le Atua mo mea ua tuuina mai e le Atua ia i latou, ua latou muimui, whine, ma faitio i tagata ma le Atua. E pei lava o tagata o Isaraelu, o ē na muimui ma faitio e ui i le tausiga ma le tausiga a le Atua ma e leʻi faamalieina lava. Ona o lena mea sa latou lei vaai ai i faamanuiaga uma a le Atua ma latou le ulu atu ai i le nuu o le folafolaga. O le ā le tala a le Tusi Paia e uiga i le lotofaafetai ma le lotofaafetai o atalii o le Atua??
Sa muimui ma faitio tagata o le Atua
O le auala na togiolaina ai le nuu o le Atua mai le mana o Farao o se vavega maoae lava. Ina ua tuua e tagata Aikupito ma tutu i luma o le Sami Ulaula ma sa le iloa se auala e sao ai, Ua toe faaalia e le Atua Lona silisiliese, e ala i le faatuatua ma le usiusitai o Mose, ona tupu ai lea o le isi vavega tele. Na vaeluaina e le Atua le Sami Ulaula, ina ia mafai e Ona tagata ona ui atu ma faaauau la latou faigamalaga i lalo o le taitaiga ma le puipuiga a le Atua i le saolotoga ma ulu atu ai i le vao.
Sa faafetai tagata o le Atua, fiafia, ma le fiafia. Sa latou faaalia lo latou agaga faafetai ma le olioli e ala i pesepesega ma siva (Esoto 15:1-21).
Ae o lo latou olioli sa na o se faailoaga o o latou tino ma sa sili atu o se lagona nai lo se uiga. O le mea lea o lo latou olioli sa na o sina taimi ma e leʻi umi.
I se taimi puupuu, o latou lagona o le faafetai, olioli, ma ua liua le fiafia i le le faafetai, le fiafia, muimui, ma faitioga.
I se tasi taimi sa latou pepese ma sisiva mo le Atua ma i ni nai aso mulimuli ane sa latou pepese ma sisiva mo le tamai povi auro, sa latou faia.
O mea uma ona ua faia e tagata se faamoemoe ma foliga o lo latou Atua e le fetaui ma le Atua moni, le Foafoa o le lagi ma le lalolagi.
Sa latou mautinoa Faamoemoega o le Atua ma le Atua e leʻi ausia o latou manaʻoga ma o latou faʻamoemoega. O lea na latou le fiafia ai ma amata ona muimui ma faitio.
E lei umi ae galo ia i latou le togiola mai le mana o Farao. E latou te leʻi fiafia i le saʻolotoga na tuuina atu e le Atua iā i latou ma sauniuniga uma a le Atua i le toafa.
Na latou mananaʻo ia maua mea e tasi ma le olaga e tasi e pei o tagata Aikupito, e aofia ai le atua e tasi(s) e pei o Aikupito. E mafai faapefea ona tatou iloa? Aua ina ua tuua e Mose le nuu mo sina taimi puupuu ina ia faatasi ma le Atua ma sa taitaia le nuu e se isi tagata, na latou se ese ma solia a latou folafolaga i le Atua ma faia se mea, o se mea ‘inosia lea i le Atua (Faitau foi: E toʻatele taʻitaʻi o loo taʻitaʻia tagata e toe foʻi i Aikupito).
O le ala a le Atua e le o le auala lea o le toeaina, o ai le cornal
Ae o le ala a le Atua e le o le ala o le tagata paʻu, o lē savali i la le tino. O lea la, o le toatele o tagata o le Atua sa le faafetai ma muimui ma faitio i taimi uma ma tuuaia le Atua mo o latou ola..
Sa latou le faafetai mo meaai mai le Lagi, na latou maua mai le Atua i aso uma. Sa latou le faafetai mo le vai na saunia e le Atua. Sa latou le faafetai mo o latou lavalava ma seevae sa lei masaesae. E latou te leʻi lotofaafetai mo le manumalo mai le Atua i tagata faapaupau.
Sa latou le faafetai mo Mose ma Arona, o ē ‘ua tofia e le Atua e fai ma ta‘ita‘i ma ositaulaga sili o le nu‘u.
Sa latou le faafetai mo le togiola a le Atua. Sa latou le faafetai mo le taitaiga a le Atua, puipuiga, ma le sa‘olotoga na foa‘iina atu e le Atua ‘iā te i latou.
Ae sili atu uma, latou te lei faafetai mo lo latou sootaga ma lo latou Atua soifua, e feteenai ma atua Aikupito ua maliliu.
O aso uma ma po, Na faaalia e le Atua o Ia lava ia i latou ma taʻitaʻia Ona tagata e ala i Lana Afioga, le ao ma le afi i le vao i le nuu o le folafolaga.
E ui lava o le Atua lava Ia e le o se Atua vaaia i foliga o se faatusa ua vaneina e pei ona masani ai Ona tagata mai Aikupito., o lo latou Atua o le Atua soifua, O lona i ai ma lona mana na vaaia i le lalolagi masani.
Taimi uma, Na tuuina atu e le Atua Ana afioga ia Mose, Na faailoa atu e Mose afioga a le Atua i Ona tagata. Ae o tagata le lotofaafetai o le Atua e masani ona le talitonu i afioga a le Atua, na talanoa e ala i le fofoga o Mose. O lea na latou teena ai Ana afioga. Na sili ai ona latou faalogo i upu a tagata e tutusa o latou mafaufau, o ē na tautala e tusa ma le mana'o o o latou tino ma fa'ataunu'u mana'oga, tu'inanauga, ma tu'inanau o le tino ma a latou upu.
40 Na oo mai aso 40 tausaga
Ma sa fetalai mai le Alii ia Mose ma Arona, fai mai, O le ā le umi ou te onosai ai i lenei faapotopotoga leaga?, o ē muimui iā te aʻu? Ua ou faalogo i le muimui o le fanauga a Isaraelu, ua latou muimui ai ia te au. Fai atu ia i latou, E moni e pei ona ou ola ai, ua fetalai mai ai le Alii, e pei ‘ona ‘outou fai mai ai i o‘u taliga, e faapea lava ona ou faia ia te outou: E pauu o outou tino oti i lenei vao; ma o outou uma na faitaulia, e tusa ma lau numera atoa, e āfua mai i le luafulu o tausaga ‘atoa ma ē ‘ua matutua ai, o ē ‘ua muimui ‘iā te a‘u, E le taumatea tou te le oo mai lava i le nuu, o le mea lea na ‘ou tautō ai ‘ina ‘ia ‘outou nonofo ai, tau lava o Kalepo le atalii o Iefune, ma losua le atalii o Nuno. Ae o a outou fanau iti, lea na outou fai mai ai e fai ma vete, ou te aumaia i latou, ona latou iloa ai lea o le nuu ua outou inoino i ai. Ae mo oe, o outou tino oti, latou te pauu i lenei vao. E feoa‘i fo‘i a ‘outou fānau i le vao i tausaga e fagafulu, ma ‘ia ‘outou faita‘aga, se‘ia fa‘atafunaina o ‘outou tino oti i le vao. E tusa ma le faitau o aso na outou suʻesuʻe ai le laueleele, e oo lava i aso e fagafulu, aso taitasi mo le tausaga, tou te tauave a outou amioletonu, e oo lava i le fasefulu tausaga, ona outou iloa ai lea o lo'u solia o le folafolaga. O a'u o le Alii ua fai atu ai, Ou te faia lava i lenei faapotopotoga leaga uma, o ē ‘ua fa‘apotopotoina e tete‘e mai ‘iā te a‘u: i lenei vao o le a faaumatia ai i latou, ma o iina latou te feoti ai (Numera 14:26-35)
Ona o le amioletonu a tagata, e aofia ai lo latou faitio, muimui, ma le faitio, sa le nonofo tagata i le vao mo 40 aso ae 40 tausaga. 40 sa manaomia tausaga e faaumatia ai se tupulaga o muimui ma faitio.
O le muimui ma le faitio o tagata e le fiafia ai le Atua
Ma ina ua faitio tagata, ua le fiafia i ai le Alii: ona faafofoga mai ai lea o le Alii; ona tupu ai lea o Lona toasa; ‘ua mū fo‘i le afi a le ALI‘I ‘iā te i latou, ‘ua fa‘aumatia fo‘i e ia o ē sa i le pito i tua o le toagalauapi (Numera 11:1)
Sa le fiafia le Atua i le muimui ma faitioga a tagata. I le sili atu, sa tupu le toasa o le Alii ona o lo latou muimui ma le faitio. Ona o a latou amio, e toatele e lei taunuu i le nuu o le folafolaga ae na susunuina e le afi a le Alii.
E leʻi faataunuuina e le Atua o latou manaʻoga ma o latou manaʻoga. Sa le lava le lelei o le Atua. O lo latou taitai, o ē na tofia e le Atua e lē lava lona lelei.
O mea uma lava ona sa latou faia se faatusa ma se faamoemoe sese o lo latou Atua i o latou olaga i Aikupito faapaupau, e le fetaui ma le Atua ma Lona Malo.
Ma o se mea moni, e leai se mea na suia moni i le gasologa o tausaga i le tupulaga o le tagata pa'ū.
Auā o le toʻatele o Kerisiano e lē fiafia ma lē lotofaafetai mo o latou olaga.
E toatele Kerisiano ua le faamalieina ma muimui ma faitio i taimi uma. Latou te le faamalieina ma saili i taimi uma mo se mea fou ma se isi mea e faʻafiafia ai i latou lava’ (o latou tino). Latou te mulilua faaleagaga e ala i le fetuutuunaʻi o masaniga, sauniga, ma metotia mai lotu faapaupau ma filosofia ma faatatauina i o latou olaga.
Latou te tilotilo i le lalolagi ma i latou, o ē o le lalolagi ma ‘ua tumu i mea uma (meafaitino) sauniuniga a le lalolagi ma lotoleaga ia i latou ma mananao foi i lena mea. Ua taulai atu o latou mata i le (meafaitino) aiaiga nai lo le na te saunia
E le tutusa o latou faamoemoega mo faamanuiaga ma faamanuiaga, o loo taʻua i le Tusi Paia. O le mea lea ua lē fiafia ai le toʻatele i le Atua.
Faafetai i le olaga o Tanielu
O peresitene uma o le malo, o kovana, ma alii, o fesoasoani, ma kapeteni, ‘ua fetautalatala‘i fa‘atasi e fa‘atū se tulafono tautupu, ma ia faia se poloaiga mausali, o soo se tasi e ole atu i se Atua po o se tagata mo aso e tolusefulu, fa'aola mai ia te oe, Le tupu e, e lafoina o ia i le lua o leona. O lenei, Le tupu e, fa'amauina le fa'atonuga, ma saini le tusitusiga, ina ia le suia, e tusa ma le tulafono a Metai ma Peresia, e le feliuliuai. O le mea lea na sainia ai e le tupu o Tariu le tusi ma le poloaiga. O lenei ina ua iloa e Tanielu ua uma ona sainia le tusi, sa alu atu o ia i lona fale; ‘ua matala fo‘i ona fa‘amalama i lona potu fa‘asaga i Ierusalema, sa tootuli o ia i ona tulivae faatolu i le aso, ma tatalo 'iā' i latou., ma avatu le faafetai i luma o lona Atua, e pei ona ia faia muamua. Ona potopoto ai lea o nei alii, ‘ua maua fo‘i Tanielu o tatalo ma ‘ai‘oi atu i luma o lona Atua (Tanielu 6:7-11)
O Tanielu o se tupulaga o le tagata pa'ū. Ae e ui lava o Tanielu o se tupulaga o le tagata pa'ū, o ē na savavali i la le tino, O le loto o Tanielu o le Atua lava ia.
Na gauai atu Tanielu i le finagalo o le Atua nai lo lona finagalo. O lea na tu ai lona soifua i le galuega a le Atua, nai lo le tu mai o le Atua i le auaunaga a Tanielu.
Ina ua poloaiina tagata e le faatagaina i latou e feutagai ma talosaga atu i se tasi e ese mai ia Tariu, Sa tumau faamaoni Tanielu i le Atua. E leʻi faagutugutulua Tanielu ma le lalolagi. E leʻi punou Tanielu ona o le fefe mo tagata ma le manaʻo o tagata. E leʻi tuua e Tanielu le Atua e ala i le taofia o le tatalo.
Nai lo lena, Na tumau pea le faamaoni o Tanielu i le Atua e ui i sauāga ma le faamataʻu mai i le lua o leona.
E leʻi fefe Tanielu i le tagata, a ‘ua mata‘u Tanielu i le Atua. O lea na faaauau ai ona ifo Tanielu i luma o lona Atua faatolu i le aso ma faamalama matala ma tatalo i le Atua e pei ona masani ai Tanielu. Ma i lona tulaga na tatalo ai Tanielu ma faafetai i lona Atua; le Foafoa o le Lagi ma le lalolagi ma tumau faamaoni ia te Ia.
Faafetai i le soifuaga o Iesu
O se tasi o uiga o Iesu o Lona agaga faafetai i le Tama. Sa faafetai Iesu i le Atua le Tama i soo se tulaga. E ui lava i tulaga, faigata, tetee, teenaina, sauaga, faitala, tuuaiga sese, ma le ala faigata sa tatau ona uia e Iesu, Sa tumau pea le faafetai o Iesu i Lona Tama.
Na faia e Iesu, le mea na ta’u atu e Lona Tama ia Iesu e fai ma e leai se mea na taofia Iesu e faataunuu ma faauma le galuega a le Tama.
Ina ua taitaiina Iesu e le Agaga Paia i le vao, e pei lava o tagata o le Atua, o ē na ta‘ita‘iina e le Atua i le vao, E leʻi loto faafetai Iesu ma e leʻi faitio ma muimui.
E feteenai ma tagata o le Atua (Isaraelu), o e sa le faafetai i le Atua, a o tausia i latou i le vao e ala i sauniuniga a le Atua ma muimui ma faitio, lea na mafua ai ona latou nonofo i le vao mo 40 tausaga, Sa faafetai Iesu i le vao ma o lea na nofo ai Iesu 40 aso i le vao.
O lona tino e leʻi taofia Iesu i le toafa. Ma o Lona tino e leʻi taofia Iesu mulimuli ane, e ala i le tuu atu o Iesu e muimui ma faitio i tulaga.
Sa savali Iesu i le Agaga ma pule i Lona tino. O lea na mafai ai ona Ia faataunuuina le galuega a le Tama.
Tele le talitonu fai mai, “ae o Iesu o le Alo o le Atua ma e leai.” Ae e le o se alofaga talafeagai lena. Talu mai le upu fai mai, o i latou uma ua toe fanauina ia Iesu Keriso ua avea ma atalii o le Atua ma ua maua le pule e tasi ma le Agaga e tasi e pei o Iesu Keriso.. Auā o Iesu o le Ulumatua o foafoaga fou.
Na afio mai Iesu i le lalolagi i le tino ma sa ia te Ia le tomai e le usiusitai ai i le Atua. E pei lava o Atamu ma e pei lava o Lusifelo, le tiapolo.
O le le usiusitai o Lusifelo ma Atamu
Sa atoatoa ona foafoaina Lusifelo ma o se tasi o agelu sili a le Atua. Sa tuu Lusifelo i le lagi i le tulaga o le Atua faatoaga o Etena ma ‘au‘auna i le Atua a o le‘i pa‘ū o ia mai lona tulaga ma ‘avea ai ma fili o le Atua. O Lusifelo o se taitai ma sa tuuina atu i ai e le Atua se nofoaga o le pule i le lagi ma auauna atu i le Atua.
Ae ona o lona le usiusitai i le Atua, Na pau Lusifelo mai lona tulaga o le agelu sili. Na avea Lusifelo ma se agelu pa'u, e pei lava o le vaega lona tolu o agelu uma a le Atua, o e na tofia i lalo o le pule a Lusifelo ma tumau faamaoni i lo latou taitai. E pei lava o lo latou taitai o Lusifelo, na lafo ifo agelu i le lalolagi ma avea ma agelu pa'u'u.
Sa atoatoa ona foafoaina Atamu e le Atua. O Atamu o le atalii o le Atua ma sa tofia e le Atua e avea ma pule i le lalolagi. E leai se leaga na i ai i totonu o le tagata seia oo ina aafia le tagata i le mea sese (le gata).
Na faalogo le tagata, talitonu, ma galue i upu a le gata. O le talitonu ma le faatinoina o upu a le gata na teena ai e le tagata afioga a le Atua ma lē usiusitai ai i le Atua.. Ona o le le usiusitai o le tagata i le Atua, na pau le tagata mai lona tulaga (Faitau foi: ‘Na toefuatai mai e Iesu le tulaga o le tagata pau‘).
Ae sa alofa Iesu i Lona Tama ma Lona loto atoa ma alofa i Lona Tama i lo tagata uma ma mea uma. O lea na tumau faamaoni ai Iesu i Lona Tama ma e le’i tuua ai afioga a le Tama. Sa faafetai Iesu i tulaga uma lava (Faitau foi: ‘Pe e te alofa i le Atua ma lou loto atoa? ma ‘O le a le uiga o le pule a Iesu e tuuina atu ai Lona soifua ma toe aumai ai?).
Le faafetai o atalii o le Atua i soo se tulaga
Olioli i le faavavau. Tatalo e aunoa ma le le fiafia. I mea uma e faafetai: Aua o le finagalo lea o le Atua ia Keriso Iesu e faatatau ia te oe (1 Tesalonia 5:18)
O atalii o le Atua e pei lava o Iesu e faafetai i tulaga uma. O atalii o le Atua e faaleagaga ma savavali i le Agaga ma e le faalagolago i elemene natura ina ia faafetai atu ai i le Atua.. O atalii o le Atua e le savavali i la le tino ma o le mea lea o le faafetai o atalii o le Atua e le faalagolago i isi tagata, tulaga, tulaga, po o si'osi'omaga. O le faafetai o atalii o le Atua i le Atua e le sau ma alu, ae ua mauaa ma i ai pea i o latou loto.
O atalii o le Atua e le faitio, ae e faafetai ma maua le mafaufau manumalo. Latou te uia tulaga uma o le olaga ma le mafaufau o le manumalo aʻo faʻafetai i le Atua. Latou te tumau i le faamaoni i le Afioga a le Atua ma ona ua latou auauna na o Ia, o le a latou o mai i tulaga uma ma taua uma o ni manumalo.
Seʻi fai Paulo mo se faaaʻoaʻoga. Ina ua ave faapagota Paulo ma ave faapagota i Roma, Na malepelepe Paulo. Ae nai lo le muimui ma le faitio, Sa faamalosiau atu Paulo i isi ma tago i le areto, na gauia ma tatalo i le Atua, ma faafetai i le Atua i le tulaga i luma o isi (Galuega 27:35).
O le le loto faafetai o se galuega a le tino
O le le loto faafetai o se galuega a le tino. E le loto faafetai atalii o le tiapolo. O le le fa'afetai o le taunuuga lea pe a mana'o le 'tagata lava ia’ e le o ausia. A'o e le toe fanaufouina ma le 'tagata' (tino) e le'i faasatauroina ma faataatia, o le a taʻitaʻiina oe e ou lagona, lagona, lagona, tu'inanauga, ma manaoga. E tatau lava ona e faalagolago i elemene faalenatura, pei o isi tagata, amio a tagata, tulaga, tulaga, ma siosiomaga, e tatau ona faamalieina ai lou finagalo, lou faamoemoe, ma o outou manaoga ina ia avea ma tumau i le faafetai.
Afai e te savali i la le tino, ‘ia ‘outou lē fa‘afetai pea. E le afaina po o le a le tele e te mauaina ma pe faapefea ona saunia e le Atua, e taula'i pea ou mata i le leai o se mea. Aua o le tu'inanau o mata e le faamalieina lava.
O seoli ma le faatafunaga e le tumu lava; o le mea lea e lē ma'ona ai mata o tagata (Faataoto 27:20)
Ae ina ua e toe fanauina ia Keriso ma tuuina atu lou tino ma tuuina atu lou ola i le Atua, ona outou faafetai ai lea ia te Ia.
E tusa lava pe na taitaiina oe e Ia i le vao ma inu i le ipu a le Alii, tou te inu i le ipu a le Alii ma le faafetai i le Atua, e pei lava o Iesu (Mataio 26:27, Mareko 14:23, Luka 22:17).
E te faafetai i le Atua i tulaga uma. Auā o lou ola ea le Atua. O le a e taulai atu ia te Ia ma Lona Malo ma faafiafiaina o Ia nai lo oe lava. Ia e ava, faaeaina ma vivii atu i le Tama e ala ia Iesu Keriso.
Pe a amata ona e faafetai i le Atua mo mea uma ua Ia faia ma mea ua Ia tuuina mai ia te oe, lou muimui, faasea, ma o le a suia le faitio i le olioli ma le fiafia ma o le a toe foi mai le faafetai i lou olaga.
O le faafetai e le o se lagona ae o se uiga
O le faafetai e le o se lagona, ae o se uiga faifai pea o atalii o le Atua i le Atua ma tagata. O le faafetai e le faalagolago i elemene natura, pei o isi tagata, amio a tagata, (lumanai) tulaga, ma aiaiga. Aua e oo lava i tagata sili ona mauoa i le lalolagi e mafai ona avea ma tagata sili ona le lotofaafetai. Ae o le faafetai moni o loo i ai pea i loto o atalii o le Atua, o e savavali i le Agaga ma e le faalagolago i elemene natura, pei o le tagata faaletino, o lē savali i la le tino.
I le avea ai ma se atalii o le Atua, e te faafetai pea i le Atua. E te faafetai i mea ua faia e le Atua mo oe ma le tofi ua Ia tuuina atu ia te oe ia Iesu Keriso. E te faafetai mo Lona Agaga Paia ma la oulua sootaga ma Ia. E te faafetai mo aiaiga uma ma le mana uma, Ua Ia tuuina atu ia te oe.
Afai e te manaʻo e faafiafia lou Tamā e tatau la ona e lotofaafetai pea. Aua o se mea e inosia e le Tamā pe a outou muimui, faitio, ma tagi.
A e savali o se atalii o le Atua, e te le toe taulai atu ia te oe lava, ae i luga o Iesu ma le Tama. E tatau ona e faafetai ma mai lou loto faafetai, e te savali, ma faamolemole ma faaeaina le Tama ma vivii atu ia Iesu i lou ola.
‘Ia fai ma masima o le lalolagi’
