Pe na e iloa le mea na tupu i le aai o Kipea? I Faamasino 19, tatou te faitau ai e uiga i le aai o Kipea ma e toetoe lava tutusa le mea faapiopio na tupu i Kipea ma Sotoma. O tagata i le aai o Kipea sa tutusa lava le amioleaga ma le faapiopio e pei o tagata i Sotoma. Sa latou le popole i le Atua ma Ana afioga, ma sa latou le popole i isi. O i latou o ni tagata manatu faapito ma sa ola ina ua mavae le (feusuaiga) tuʻinanau ma manaʻoga o lo latou tino. E fai‵tau tatou i te Tusi Tapu e uiga ki te faiga o amioga fakatauavaga sē ‵tau mo tāgata. O le mea foi lea na tupu i Kipea. O Sotoma ma aai o loo siomia ai, e tasi fo‘i le mea e tutusa ai Kipea: sa tutumu i latou i agasala ma amioletonu ona o le amioleaga ma le faapiopio o tagata. Ona o a latou agasala ma amioletonu, Na faaumatia Sotoma i le teiō ma le afi ma le aai o Kipea na faaumatia i le pelu ma le afi. Sei o tatou tilotilo i le aai o Sotoma i le Kenese 19 ma le aai o Kipea i Faamasino 19 ma faatusatusa aai uma e lua.
Le mea na tupu i le aai o Sotoma?
Ona o mai ai lea o agelu e toalua i Sotoma i le afiafi; a ua nofo Lota i le faitotoa o Sotoma:‘ua iloa atu fo‘i e Lota, ‘ona tula‘i lea e fa‘afetaia‘i ‘iā te i latou; ona ifo ai lea o ia ma ona mata i le eleele; Ma na ia fai mai, Faʻauta, nei, ou alii, liliu mai i totonu, Ou te tatalo ia te oe, i le fale o lau auauna, ma nonofo i le po atoa, ma fufulu o outou vae, ona outou ala usu ai lea, ma alu i o outou ala. Ma latou fai mai, E leai; ae matou te nonofo i le ala i le po atoa.
Ma sa ia fetaomi atu ia te i latou tele; ona latou liliu mai ai lea ia te ia, ma ulu atu i lona fale; ‘ua ia faia fo‘i se tausamiga mo i latou, ‘ua tao fo‘i e ia o areto e lē fa‘afefeteina, ona latou aai ai lea. Ae latou te lei taooto i lalo, o tagata o le aai, e oo lava i tagata o Sotoma, vagavagai le fale, matutua ma talavou, tagata uma mai itu uma: Ona latou valaau atu lea ia Lota, ma fai atu ia te ia, O fea na o iai tagata na sau ia te oe i lenei po? aumai ia i latou, tatou te iloa.
Ona alu atu lea o Lota ia te i latou i le faitotoa, ma tapuni le faitotoa i ona tua, Ma fai mai, Ou te tatalo ia te oe, Uso, Aua le matua leaga. Faʻauta, nei, E lua oʻu afafine e leʻi iloa le tagata; tuu mai iai a'u, Ou te tatalo ia te oe, aumai ia te oe, ma outou ia i latou e pei ona lelei i ou mata:na o nei alii e leai se mea; ona o le mea lea na latou o mai ai i lalo o le paolo o loʼu fale. Ma latou fai mai, Tu i tua. Ona latou toe fai mai lea, O lenei tasi na sau i le sosi, Ma o le a avea o ia ma faamasino:o le a matou feagai ai ma sili atu le leaga ia te oe, nai lo ma i latou.
Ona latou fetaomi atu lea i le tagata, E oo lava i le tele, ma o ese mai e gagau le faitotoa. A ua faaloaloa atu lima o tagata, ma toso atu Lota i le fale ia te i latou, ma tapuni i le faitotoa. ‘Ua latou taia fo‘i tagata sa i le faitoto‘a o le fale ‘ia fa‘atauaso, uma laiti ma sili:O lea na latou vaivai ai o latou e saili le faitotoa (Kenese 19:1-11)
O loo timu e le Alii ia Sotoma ma i le gomoram brimstone ma le afi mai le Alii mai le lagi; Ma o loʻo faʻalumaina na 'aʻai, Ma o le faigofie uma, ma tagata uma o 'olo o aai, ma o le mea na tupu i luga o le eleele (Kenese 19:24,25)
O le a le mea na tupu i le taulaga o Kipeva?
Ma sa oo i le aso lona fa, pe a latou (o se sa Levī, lana palake, ma lana auauna) na tula'i i le taeao, ua tulai o ia e alu:ona fai atu lea o le tamā o le teine i le avā a lona atalii, Faamafanafana lou loto i sina fasi areto, e mulimuli ane alu i lou ala. Ona latou nonofo lea i lalo, ‘ua ‘a‘ai fo‘i ma feinu fa‘atasi i lā‘ua:auā na fai atu le tamā o le teine i le tamāloa, Ia faamalieina, Ou te tatalo ia te oe, ma nonofo i le po atoa, ma ia fiafia lou loto. Ma ina ua tulai le tagata e alu, ‘ua ‘ai‘oi atu le tamā o lana avā ‘iā te ia: o lea na ia toe nofo ai iina.
Ona tulai lea o ia i le taeao i le aso lima e alu:ona fai atu lea o le tamā o le teine, Faamafanafana lou loto, Ou te tatalo ia te oe. Ona latou nonofo ai lea seia oo i le aoauli, ona la aai ai lea. Ma ina ua tulai le tagata e alu, ia, ma lana palake, ma lana auauna, lona tamā faaletulafono, le tamā o le teine, fai atu ia te ia, Faauta, o lenei ua lata i le afiafi, Ou te tatalo ia e nofo i le po atoa:faauta, ua tupu le aso i le gataaga, e nofo ai iinei, ina ia fiafia ai lou loto; a taeao ia e vave alu atu ai, ina ia e alu i lou aiga. Ae sa le nofo le tamaloa i lena po, a ua tulai o ia ma alu, ma oo atu i luma o Iepusa, o Ierusalema lea; sa ia te ia foi asini e lua ua faanofoa, sa ia te ia foi lana palake.
Ma ina ua latou latalata ane i Iepus, ua mamao le aso; ona fai atu lea o le auauna i lona matai, Sau, Ou te tatalo ia te oe, ma ia tatou liliu atu i lenei aai o sa Iepusē, ma e momoe ai. Ona fai mai lea o lona matai ia te ia, Tatou te le afe ane iinei i le aai o se tagata ese, e le o le fanauga a Isaraelu lea; matou te sopo‘ia atu i Kipea. Ona fai atu lea o ia i lana auauna, Sau, ma ia tatou faalatalata atu i se tasi o ia nofoaga e momoe ai i le po atoa, i Kipea, po o Rama.
Ona latou o ai lea ma o atu i lo latou ala; ‘ua goto fo‘i le la ‘iā te i latou, a o latalata i latou i Kipea, o le mea lea o Peniamina. Ona latou afe ane lea i ai, e ulu atu ma momoe i Kipea: ma ina ua ulu atu o ia i totonu, sa ia nofo i lalo i le ala tele o le aai: auā e leai se tagata na talia i latou i lona fale e momoe ai.
Ma, faauta, na sau le toeaina mai lana galuega i le fanua i le afiafi, o ia fo‘i mai le mauga o Efaraima; ona aumau ai lea o ia i Kipea: a o tagata o lea mea o sa Peniamina. Ma ina ua ia tepa ae ona mata, na ia iloa atu se tagata faimalaga i le auala o le aai: ona fai mai lea o le toeaina, O fea e te alu i ai? maifea foi oe?
Ma na ia fai mai ia te ia, Ua tatou ui ane mai Peteleema o Iuta i le itu o le mauga o Efaraima; mai iina o aʻu:ona ou alu atu ai lea i Peteleema o Iuta, a o a‘u nei, ‘ou te alu i le fale o le ALI‘I; e leai fo‘i se tasi na te talia a‘u i le fale. A o i ai vao mamago ma mea e 'ai mo a tatou asini; ma o loo i ai foi areto ma uaina mo au, ma lau auauna fafine, ma le taulealea o loo faatasi ma au auauna: e leai se mea e mativa ai. Ona fai mai lea o le toeaina, Ia ia te oe le filemu; a e peitai ia tuu mai ia te au mea uma e te manao ai; ‘aua ne‘i momoe i le alatele. Ona ia aumaia lea o ia i lona fale, ma avatu meaʻai i asini: ona latou mulumulu ai lea o latou vae, ma ua aai ma inu.
A'o latou fa'afiafiaina o latou loto, faauta, o tagata o le aai, nisi o atalii o Pelialo, ia siomia le fale, ma sasa i le faitotoa, ma tautala atu i le matai o le aiga, le toeaina, fai mai, Aumai i fafo le tagata na sau i lou fale, ina ia tatou iloa o ia. Ma le tamaloa, le matai o le fale, na alu atu ia te i latou, ma fai atu ia te i latou, E leai, o'u uso, leai, Ou te tatalo ia te oe, Aua le matua leaga; auā ua sau lenei tagata i loʻu fale, aua le faia lenei mea valea.
Faauta, o lo‘u afafine lenei o le taupou, ma lana palake; o i latou nei ou te aumaia i fafo, ma ia outou faamaualaloina i latou, ma ia outou faia ia te i latou le mea e lelei ia te outou: ‘ae ‘aua ‘e te faia se mea leaga fa‘apea i lenei tagata. Ae e leʻi faalogo tagata iā te ia: ona ave lea e le tagata lana palake, ma aumai o ia ia te i latou; ma sa latou iloa o ia, ma saua ia te ia i le po atoa seia oo i le taeao: ma ina ua amata ona totogo le aso, sa latou tuu atu o ia e alu.
Ona sau ai lea o le fafine i le tafa o ata o le ao, ‘ua pau fo‘i i le faitoto‘a o le fale o le tagata sa i ai lona ali‘i, seia malamalama. Ona tulai lea o lona alii i le taeao, ma tatala faitotoa o le fale, ona alu atu ai lea e alu i lona ala:ma, faauta, o le fafine o lana palake ua paʻū i le faitotoʻa o le fale, ma o ona lima sa i luga o le faitotoa. Ona fai atu lea o ia ia te ia, I luga, ma ia tatou o. Ae leai se tasi na tali mai. Ona ave lea e le tamaloa o ia i luga o le asini, ona tulai lea o le tagata, ona alu atu ai lea o ia i lona nuu (Faamasino 19:11-29)
Na aafia le ituaiga o Peniamina i le leaga
Ua faapotopoto faatasi ituaiga o Isaraelu i le Alii i Mesepa, e pei o le tagata e toatasi. Na talanoaina e ituaiga, o le a le mea e fai i le amioleaga, lea na tupu i le ituaiga o Peniamina. Sa latou filifili e o i luga, i Kipea, i le vili e faasaga i ai.
Sa latou fai atu i le fanauga a Peniamina e laveai tagata, o ai na faia lenei mea leaga. O lena la, e mafai ona latou fasiotia i latou ma aveese le leaga mai ia Isaraelu. A ua musu le fanauga a Peniamina.
‘Ona ‘a‘auina atu lea e itū‘āiga o Isaraelu o tagata i le itū‘āiga uma o Peniamina, fai mai, Se a lenei mea leaga ua faia ia te outou?? O lenei, ia e tuuina mai ia tagata ia te i matou, o le fanau a Pelialo, o lo‘o i Kipea, ina ia tatou fasiotia i latou, ma ‘ia ‘ave‘eseina le leaga ‘iā Isaraelu. A ‘ua lē fia fa‘alogo le fānauga a Peniamina i le ‘upu a o latou uso le fānauga a Isaraelu: A ‘ua fa‘apotopotoina le fānauga a Peniamina nai ‘a‘ai i Kipea, e alu atu e tau ma le fanauga a Isaraelu (Faamasino 20:12-14)
‘Ua fa‘aumatia e le fānauga a Isaraelu sa Peniamina
Ona amata lea o le taua. ‘Ua ō a‘e le fānauga a Isaraelu i le fale o le Atua, ma ole atu ia te Ia mo se fautuaga. Sa faatonuina i latou e le Alii i le mea e fai. Na tumau le taua mo 3 aso. ‘Ona tu‘uina atu lea e le ALI‘I o le fānauga a Peniamina i lima o le fānauga a Isaraelu. I le aso lona tolu, na faaumatia e le fanauga a Isaraelu sa Peniamina.
Ona iloa lea e le fanauga a Peniamina ua fasia i latou: auā ‘ua tu‘u atu e tagata o Isaraela i sa Peniamina, auā na latou fa‘alagolago i le ‘au lamalama na latou tu‘u i tafatafa o Kipea. Ona faataalise lea o le au lamalama, ma faavave atu i Kipea; ‘ua ō mai fo‘i le ‘au lamalama, ma fasia le aai uma i le pelu. Sa iai fo‘i le fa‘ailoga i le va o tagata o Isaraelu ma ē lamalama, ‘ina ‘ia latou fa‘atupuina le afi tele ma le asu ‘ia alu a‘e ai le ‘a‘ai. Ma ina ua malolo tagata o Isaraelu i le taua, Na amata ona fasia e Peniamina ma fasioti tagata o Isaraelu pe tusa ma le toʻatolu sefulu tagata:auā na latou fai mai, E mautinoa lava ua taia i latou i o tatou luma, e pei o le taua muamua (Iuta 20:36-40)
Na faaauau le taua e le fanauga a Isaraelu
‘Ona latou liliu lea ma sōsōla i le vao i le papa o Rimoni:‘ua fa‘aputuina fo‘i e i latou i ala tetele e lima afe o tagata; ma ‘ua tuliloa malosi ‘iā te i lā‘ua e o‘o atu i Kitoma, ‘ua fasia fo‘i e ia o tagata e lua afe. O i latou uma na fasia i lea aso o Peniamina, e luafulu ma le lima o afe o tagata e fai pelu; o tagata totoa uma ia. A ‘ua liliu mai tagata e to‘aono selau ma sōsōla i le vao i le papa o Rimoni, ma nofo i le papa o Rimoni i masina e fa (Iuta 20:45-48)
Sa le faamaoni se tasi o ituaiga e sefululua i le Alii, ma faia le amio leaga i ona luma. Ona o lenei mea, toetoe lava a faaumatia e le fanauga a Isaraelu le fanauga uma a Peniamina. Afai e te fia iloa pe fa'apefea ona i'u lenei mea, e mafai ona e faitau mataupu 21 o le tusi a Faamasino.
Ae tatou toe foi i le mataupu o lenei blog, ma vaai i mea e tutusa ai Sotoma ma Kipea.
O mea e tutusa ai Sotoma ma Kipea
I aai uma e lua, sa mananao alii e faamasani i isi alii. I Sotoma, sa latou fia faamasani i le alii e toalua; o agelu e toalua. I Kipea, sa latou fia faamasani i sa Levī. ‘O le iloaina o lona uiga o le faia o feusua‘iga ma i latou.
E lei gauai uma alii uma o fale ia latou talosaga ma puipuia alii. I Sotoma, Na ofoina atu e Lota ona afafine taupou uma e toalua. I Kipea, Na avatu e le toeaina lona afafine taupou ma le palake a le sa Levī.
Sa leʻi faalogo tagata o Sotoma iā Lota ma sa lē taliaina foʻi le ofo na faia e Lota. Na latou oofu i luga o le tamaloa, E oo lava i le tele, ma o ese mai e gagau le faitotoa. Ae na toso atu e nei tamāloloa Lota i totonu o le fale ma tapuni le faitotoʻa. Na latou taia tagata i le tauaso, o lea sa latou le toe maua ai le faitotoa. O le taeao na sosoo ai, o alii e toalua, Lotoa, ua sosola lana avā ma ona afafine. Ma le aai o Sotoma (ma Komoro) na faaumatia i le teiō ma le afi.
E leʻi faalogo foʻi tagata o le aai o Kipea i le toeaina. Sa latou le mananao e talia lana ofo. Ona aumaia lea e le sa Levī lana palake ma iloa ai o ia e tagata. Sa latou toso teine ma sauaina o ia i le po atoa. Ina ua oo mai le taeao, sa latou tuu atu o ia e alu. Na pau le fafine i luma o le fale o le tamaloa, i le mea sa i ai lona alii, ma oti.
Sa tumu uma aai e lua i le amioletonu. O tagata sa amioleaga ma faia mea leaga i le silafaga a le Atua ma o lea na tatau ai ona faaumatia i latou.
Ua liliuese nei tagata i le Atua ma ua o i o latou lava ala; le ala o le tino. Sa latou mananao e ola e tusa ai te tu‘inanau o ia i o latou tino ma fa'amalieina o latou tu'inanau. Sa le mananao ia alii ia salamo i le Alii ma sa le fia usiusitai i le Alii. Sa latou le mananao e ola e tusa ai ma le finagalo o le Atua ma poloaiga a le Atua.
Sa ola i latou i le fouvale i le Atua. I tala e lua tatou te vaai ai, o le a le taunuuga mulimuli o le fouvale i le Atua: faatafunaga (oti e faavavau).
‘Ia fai ma masima o le lalolagi’
